DORA agus soláthraithe seirbhísí tríú páirtí TFC: an méid a theastaíonn ó eintitis airgeadais

01DORA i bhfómhar 2026

Tá feidhm ag an Rialachán maidir le hathléimneacht dhigiteach oibríochtúil (osclaítear suíomh seachtrach), Rialachán (AE) 2022/2554, ón 17 Eanáir 2025. Toisc gur rialachán é, tá feidhm dhíreach aige i ngach Ballstát; is é príomhról an dlí náisiúnta na húdaráis inniúla a ainmniú agus na pionóis a shocrú. Tá an mionsonra i gcaighdeáin theicniúla a ghlac an Coimisiún maidir leis an gcreat bainistíochta riosca TFC, aicmiú agus tuairisciú teagmhas, an clár faisnéise, beartais chonarthacha, fochonraitheoireacht agus tástáil treáite bunaithe ar bhagairtí.

I gcás eintiteas airgeadais, is é DORA an gníomh earnála a ghlacann áit rialacha an Dara Treoir NIS maidir le bainistíocht riosca TFC, tuairisciú teagmhas agus maoirseacht. An 18 Samhain 2025, d’fhoilsigh (osclaítear suíomh seachtrach) na trí Údarás Maoirseachta Eorpacha (EBA, EIOPA agus ESMA) an chéad liosta de sholáthraithe seirbhísí tríú páirtí TFC criticiúla a ndéanann siad formhaoirseacht dhíreach orthu.

02Eintitis airgeadais agus a soláthraithe TFC

Clúdaíonn DORA fiche cineál eintitis airgeadais, ó institiúidí creidmheasa, institiúidí íocaíochta agus ríomhairgid agus gnólachtaí infheistíochta go soláthraithe seirbhísí criptea-shócmhainní, ionaid trádála, bainisteoirí cistí, árachóirí, idirghabhálaithe árachais, institiúidí pinsin cheirde, gníomhaireachtaí rátála creidmheasa agus ardáin sluachistiúcháin. Tá comhréireacht ina cuid den chóras: déanann Airteagal 4 na ceanglais a oiriúnú do mhéid, do phróifíl riosca agus do chastacht, agus leagann Airteagal 16 síos creat simplithe do roinnt eintiteas níos lú.

Is soláthraí seirbhísí tríú páirtí TFC aon ghnóthas a sholáthraíonn seirbhísí TFC, agus sainmhíníonn DORA iad sin go leathan: seirbhísí digiteacha agus sonraí a sholáthraítear trí chórais TFC d’úsáideoirí inmheánacha nó seachtracha ar bhonn leanúnach. Is gnách go n-áirítear óstáil, seirbhísí bainistithe, bogearraí mar sheirbhís, cothabháil agus tacaíocht feidhmchlár, agus seirbhísí sonraí. Ní dhéantar maoirseacht ar sholáthraithe faoi DORA mura n-ainmnítear iad mar sholáthraithe criticiúla, ach iompraíonn a gcustaiméirí na hoibleagáidí isteach i ngach conradh.

03Is é an comhlacht bainistíochta a iompraíonn an riosca TFC

Tugann Airteagal 5 an fhreagracht deiridh as riosca TFC don chomhlacht bainistíochta. Sainmhíníonn sé, formheasann sé agus déanann sé maoirseacht ar an gcreat bainistíochta riosca TFC, socraíonn sé an straitéis athléimneachta digití oibríochtúla agus an lamháltas riosca, formheasann sé an beartas leanúnachais gnó agus na pleananna freagartha agus téarnaimh, agus formheasann sé agus athbhreithníonn sé an beartas maidir le seirbhísí TFC ó sholáthraithe tríú páirtí. Caithfidh a chomhaltaí a gcuid eolais a choinneáil cothrom le dáta, lena n-áirítear trí oiliúint rialta.

04Mórtheagmhais: 4 uair an chloig, 72 uair an chloig, mí amháin

Aicmíonn eintitis airgeadais teagmhais a bhaineann le TFC de réir critéar atá leagtha amach in Airteagal 18 agus mionsonraithe i Rialachán Tarmligthe (AE) 2024/1772 (osclaítear suíomh seachtrach): custaiméirí agus idirbhearta lena mbaineann, fad agus aga neamhfhónaimh, leathadh geografach, caillteanas sonraí, criticiúlacht na seirbhísí lena mbaineann agus tionchar eacnamaíoch. Tuairiscítear mórtheagmhas don údarás inniúil i dtrí chéim, le teorainneacha ama arna socrú le Rialachán Tarmligthe (AE) 2025/301 (osclaítear suíomh seachtrach). In Éirinn, deir Banc Ceannais na hÉireann go dtuairiscítear mórtheagmhais a bhaineann le TFC dó, agus go dtuairiscíonn eintitis airgeadais dá n-údarás baile:

Ní mór custaiméirí a ndéantar difear dá leasanna airgeadais a chur ar an eolas gan moill mhíchuí. Féadfaidh eintiteas airgeadais an tuairisciú féin a sheachfhoinsiú chuig tríú páirtí, ach fanann sé freagrach go hiomlán as (Airteagal 19(5)).

Do sholáthraithe, is ábhar nithiúil é seo. Ní mór oibleagáid an tsoláthraí cúnamh a thabhairt nuair a tharlaíonn teagmhas a bhaineann lena sheirbhís a bheith i ngach conradh TFC, saor in aisce nó ar chostas a comhaontaíodh roimh ré (Airteagal 30(2)(f)). Ní oibríonn fuinneog ceithre uair an chloig an chustaiméara ach amháin má tá faireachán, logaí agus teagmhálacha an tsoláthraí i bhfeidhm roimh an teagmhas.

05Tástáil, suas go tástáil treáite bunaithe ar bhagairtí

Éilíonn Airteagal 24 clár tástála bunaithe ar riosca, arna dhéanamh ag tástálaithe neamhspleácha inmheánacha nó seachtracha, le tástálacha iomchuí uair sa bhliain ar a laghad ar gach córas agus feidhmchlár TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha. Ní mór d’eintitis a shainaithníonn a n-údarás inniúil tástáil treáite bunaithe ar bhagairtí a dhéanamh freisin gach trí bliana ar a laghad, ar chórais bheo táirgthe, faoi Rialachán Tarmligthe (AE) 2025/1190 (osclaítear suíomh seachtrach), a leanann creat TIBER-EU.

Nuair a bhíonn seirbhísí soláthraí i raon feidhme TLPT, ní mór don eintiteas airgeadais a chinntiú go nglacann an soláthraí páirt (Airteagal 26(3)), agus ní mór an oibleagáid sin a bheith i gconarthaí d’fheidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha (Airteagal 30(3)(d)). Má d’fhéadfadh rannpháirtíocht an tsoláthraí dochar a dhéanamh dá chustaiméirí eile, ceadaíonn DORA tástáil chomhthiomsaithe, ina bhfostaíonn an soláthraí tástálaí seachtrach go díreach thar ceann roinnt eintiteas airgeadais (Airteagal 26(4)).

06Riosca TFC tríú páirtí: straitéis, clár agus scor

Déanann Airteagal 28 riosca TFC tríú páirtí ina chuid den chreat bainistíochta riosca TFC, agus fanann an t-eintiteas airgeadais freagrach go hiomlán as comhlíonadh, is cuma cad a sheachfhoinsíonn sé. Seo iad na príomhdhualgais:

• Straitéis maidir le riosca TFC tríú páirtí, lena n-áirítear beartas maidir le seirbhísí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, a ndéanann an comhlacht bainistíochta athbhreithniú rialta air.
• Clár faisnéise ar gach socrú conarthach do sheirbhísí TFC, ar leibhéal an eintitis agus ar leibhéal an ghrúpa, a dhéanann idirdhealú idir na socruithe a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha agus na socruithe eile. Leagtar na teimpléid síos le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2024/2956 (osclaítear suíomh seachtrach). Tuairiscíonn eintitis air dá n-údarás inniúil uair sa bhliain ar a laghad agus cuireann siad an clár iomlán ar fáil arna iarraidh sin.
• Dícheall cuí roimh shíniú: an dtacaíonn an tseirbhís le feidhm chriticiúil nó thábhachtach, na rioscaí lena n-áirítear riosca tiúchana, oiriúnacht an tsoláthraí agus aon choinbhleacht leasa. Ní mór do sholáthraithe caighdeáin iomchuí slándála faisnéise a chur i bhfeidhm, agus i gcás feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, na caighdeáin is déanaí agus is airde caighdeán.
• Cearta foirceanta, i measc rudaí eile i gcás sárú suntasach ag an tsoláthraí, laigí léirithe ina bhainistíocht riosca TFC, nó cúinsí a chuireann bac ar mhaoirseacht éifeachtach.
• Straitéisí scoir do sheirbhísí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, doiciméadaithe agus tástáilte, ionas gur féidir leis an eintiteas imeacht gan cur isteach ar a ghnó, gan a chomhlíonadh a theorannú agus gan dochar a dhéanamh do na seirbhísí dá chustaiméirí.

Cad ba cheart a bheith sa chonradh

Leagann Airteagal 30 síos na téarmaí conartha íosta. Ní mór gach conradh TFC a bheith i scríbhinn, i ndoiciméad amháin a chuimsíonn na leibhéil seirbhíse, agus na nithe seo a leanas ar a laghad a chlúdach:

• cur síos iomlán ar na feidhmeanna agus ar na seirbhísí, agus an gceadaítear fochonraitheoireacht agus, más ea, faoi cé na coinníollacha;
• na háiteanna ina soláthraítear seirbhísí agus ina ndéantar sonraí a phróiseáil agus a stóráil, le fógra roimh ré faoi aon athrú;
• infhaighteacht, barántúlacht, sláine agus rúndacht sonraí, lena n-áirítear sonraí pearsanta;
• rochtain ar shonraí, téarnamh agus aischur sonraí i bhformáid atá inrochtana go héasca i gcás dócmhainneachta, scortha nó foirceanta;
• tuairiscí ar leibhéil seirbhíse;
• cúnamh le linn teagmhas TFC a bhaineann leis an tseirbhís, saor in aisce nó ar chostas a comhaontaíodh roimh ré;
• comhoibriú iomlán leis na húdaráis inniúla agus leis na húdaráis réitigh;
• cearta foirceanta agus tréimhsí íosta fógra;
• rannpháirtíocht i gcláir feasachta slándála TFC agus in oiliúint athléimneachta an eintitis.

I gcás seirbhísí a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, cuireann Airteagal 30(3) leis sin spriocanna feidhmíochta cainníochtúla agus cáilíochtúla beachta, dualgais fógra agus tuairiscithe, pleananna teagmhasacha gnó a chuireann an soláthraí i bhfeidhm agus a thástálann sé, rannpháirtíocht i TLPT, cearta neamhshrianta rochtana, cigireachta agus iniúchta don eintiteas agus dá mhaoirseoir, agus straitéis scoir le hidirthréimhse éigeantach. Cuireann Rialachán Tarmligthe (AE) 2025/532 (osclaítear suíomh seachtrach) leis an méid a chaithfidh an t-eintiteas a mheasúnú nuair a dhéantar seirbhísí den sórt sin a fhochonrú.

07Soláthraithe seirbhísí tríú páirtí TFC criticiúla

Faoi Airteagal 31, ainmníonn na hÚdaráis Mhaoirseachta Eorpacha soláthraithe TFC atá criticiúil don earnáil airgeadais, bunaithe ar a dtionchar sistéamach, ar thábhacht na n-eintiteas airgeadais atá ag brath orthu, ar a ról i bhfeidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha agus ar chomh héasca is atá sé iad a athsholáthar. Faigheann gach soláthraí criticiúil Príomh-Fhormhaoirseoir, duine de na trí údarás, ar féidir leis faisnéis a iarraidh, imscrúduithe agus cigireachtaí a dhéanamh, agus moltaí a eisiúint.

D’ainmnigh an chéad liosta (osclaítear suíomh seachtrach), a foilsíodh an 18 Samhain 2025, 19 soláthraí, ó oibreoirí néil agus ionad sonraí go cuideachtaí teileachumarsáide, seirbhísí TF, sonraí margaidh agus bogearraí fiontraíochta. Ní bhaineann ainmniú aon dualgas den eintiteas airgeadais: coinníonn sé an clár, na téarmaí conartha agus straitéis scoir do gach ceann de na soláthraithe sin fós.

08Cad ba cheart a bheith réidh ag soláthraí TFC

Ní ainmneofar formhór na soláthraithe d’eintitis airgeadais mar sholáthraithe criticiúla choíche, ach tagann siad uile ar DORA trí chonarthaí, trí dhícheall cuí agus trí iniúchtaí. Giorraíonn soláthraí a bhfuil na nithe seo a leanas i bhfeidhm aige an próiseas soláthair, agus éascaíonn sé an plé idir a chustaiméir agus an maoirseoir:

• Sonraí don chlár. An méid a theastaíonn ón gcustaiméir dá chlár faisnéise: an t-eintiteas dlíthiúil agus a aitheantóirí, na seirbhísí a sholáthraítear agus na feidhmeanna a dtacaíonn siad leo, na háiteanna, agus na fochonraitheoirí sa slabhra.
• Téarmaí conartha a fhreagraíonn d’Airteagal 30. Aguisín caighdeánach DORA a chlúdaíonn an dá liosta, más féidir, seachas gach clásal a chaibidil ón tús.
• Fianaise teagmhais. Faireachán, logaí le stampaí ama iontaofa agus nós imeachta fógartha a ligeann don chustaiméir aicmiú agus tuairisciú laistigh de chúpla uair an chloig.
• Leanúnachas tástáilte. Pleananna teagmhasacha gnó agus tástálacha athchóirithe, le dátaí agus torthaí.
• Slándáil is féidir leat a léiriú. Caighdeáin slándála faisnéise, rialú rochtana, saolré forbartha slán agus láimhseáil leochaileachtaí, le fianaise neamhspleách más féidir.
• Ullmhacht d’iniúchtaí agus do thástálacha. Bealach inoibrithe chun iniúchtaí agus cigireachtaí a óstáil, agus chun páirt a ghlacadh i TLPT, lena n-áirítear tástáil chomhthiomsaithe nuair a oireann sí.
• Plean scoir. Sonraí a thabhairt ar ais i bhformáidí inúsáidte, doiciméadacht agus tacaíocht aistrithe ar feadh tréimhse chomhaontaithe.

Seo mar a oibrímid mar sholáthraí TFC d’eintitis airgeadais: comhaontaímid na forálacha conartha a éilíonn DORA, tugaimid fógra faoi theagmhais tríd an gcainéal comhaontaithe, doiciméadaímid pleananna scoir, glacaimid páirt i dtástáil athléimneachta agus cuirimid ar fáil an fhaisnéis a theastaíonn do do chlár. Déanann ár leathanach Iontaoibh agus comhlíonadh cur síos ar ár modh oibre, lena n-áirítear ár gcóras bainistíochta slándála faisnéise atá deimhnithe de réir ISO/IEC 27001.

09Plean praiticiúil don dá thaobh

1. 01Críochnaigh an clár. Nasc gach conradh TFC leis na feidhmeanna a dtacaíonn sé leo agus marcáil na cinn chriticiúla nó thábhachtacha.
2. 02Dún na bearnaí conartha. Cuir gach conradh i gcomparáid le hAirteagal 30 agus comhaontaigh aguisín nuair atá téarmaí ar iarraidh.
3. 03Ailínigh láimhseáil teagmhas. Comhaontaigh ionchur don aicmiú, teagmhálacha agus amanna fógartha le gach soláthraí criticiúil, agus tástáil iad.
4. 04Pleanáil tástáil le soláthraithe. Cuir san áireamh iad sa chlár tástála agus, más ábhartha, i raon feidhme TLPT a shocrú.
5. 05Scríobh agus tástáil straitéisí scoir. I gcás gach feidhme criticiúla nó tábhachtaí: roghanna eile, aischur sonraí agus idirthréimhse.
6. 06Coinnigh súil ar thiúchan. Is riosca é roinnt feidhmeanna criticiúla a bheith ag brath ar an tsoláthraí céanna, riosca le doiciméadú agus le bainistiú (Airteagal 29).

10D’údarás inniúil

Is ionann téacs DORA i ngach áit, ach is ar an leibhéal náisiúnta a dhéantar an mhaoirseacht ar fhormhór na n-eintiteas airgeadais: an banc ceannais, an maoirseoir stuamachta nó údarás na margaí, ag brath ar an gcineál eintitis, agus an BCE i gcás banc suntasach. In Éirinn, is é Banc Ceannais na hÉireann a dhéanann maoirseacht ar DORA i gcás na n-eintiteas airgeadais a rialaíonn sé. Socraítear ar an leibhéal náisiúnta formáid agus cainéal an chláir faisnéise agus na dtuarascálacha teagmhais, agus an t-údarás atá freagrach as TLPT. Seiceáil treoir d’údaráis féin.

11Cad is fiú a leanúint sna míonna amach romhainn

• Tosaíochtaí maoirseachta agus torthaí d’údaráis inniúil maidir leis an gclár faisnéise agus le tuairisciú teagmhas.
• Formhaoirseacht na bPríomh-Fhormhaoirseoirí ar sholáthraithe seirbhísí tríú páirtí TFC criticiúla, agus aon mholtaí a bhaineann le seirbhísí a úsáideann tú.
• Togra Omnibus Digiteach (osclaítear suíomh seachtrach) an Choimisiúin, COM(2025) 837, a sheolfadh tuarascálacha DORA ar mhórtheagmhais trí phointe iontrála aonair arna reáchtáil ag ENISA. I mí Dheireadh Fómhair 2026 bhí sé fós os comhair Pharlaimint na hEorpa; go dtí go nglacfar é agus go mbeidh feidhm aige, fanann na cainéil agus na teorainneacha ama reatha.

Bíonn dualgais slabhra soláthair den chineál céanna ar eagraíochtaí lasmuigh den earnáil airgeadais faoin Dara Treoir NIS; féach ar ár n-alt An Dara Treoir NIS agus do sholáthraithe bogearraí: cad atá le déanamh ag an dá thaobh. Coinníonn na hÚdaráis Mhaoirseachta Eorpacha forbhreathnú ar na caighdeáin theicniúla agus ar an gcreat formhaoirseachta ar a leathanaigh faoi DORA (osclaítear suíomh seachtrach).