De European Accessibility Act voor digitale diensten: wat er sinds juni 2025 geldt

01Waar we staan

De European Accessibility Act (opent een externe website), Richtlijn (EU) 2019/882, legt gemeenschappelijke toegankelijkheidsvoorschriften vast voor een lijst van producten en diensten. Als richtlijn werkt hij via nationale wetten: de lidstaten moesten die uiterlijk op 28 juni 2022 vaststellen en vanaf 28 juni 2025 toepassen. Sinds die datum moet een dienst die onder de richtlijn valt en aan consumenten in de EU wordt aangeboden, voldoen aan de eisen van elk land waar hij wordt aangeboden.

De richtlijn staat naast de Richtlijn webtoegankelijkheid, (EU) 2016/2102, die al jaren geldt voor de websites en apps van overheidsinstanties. De European Accessibility Act brengt vergelijkbare verwachtingen naar de private sector, maar alleen voor de producten en diensten die hij opsomt.

02Welke digitale diensten eronder vallen

Artikel 2, lid 2, somt de diensten op die eronder vallen wanneer ze aan consumenten worden verleend:

• Diensten op het gebied van elektronische handel: diensten die op afstand, via websites en mobiele apps, op verzoek van een consument worden verleend met het oog op het sluiten van een consumentenovereenkomst. In de praktijk elke webwinkel of boekingsflow die aan consumenten verkoopt.
• Bankdiensten voor consumenten: kredietovereenkomsten, betaaldiensten en betaalrekeningen, elektronisch geld en bepaalde beleggingsdiensten voor consumenten.
• Elementen van personenvervoer door de lucht, per bus, per spoor en over water: websites, mobiele apps, elektronische tickets en ticketingdiensten, reisinformatie met inbegrip van realtime-informatie, en interactieve selfserviceterminals. Voor stads-, voorstads- en regionaal vervoer vallen alleen de selfserviceterminals eronder.
• Elektronischecommunicatiediensten, en diensten die toegang bieden tot audiovisuele mediadiensten, zoals de apps en interfaces van streaming- en televisieaanbieders.
• E-books en specifieke software.

De richtlijn dekt ook producten, zoals computers en besturingssystemen, smartphones, betaalterminals, geldautomaten, ticket- en incheckautomaten, en e-readers. Bouwt u software voor zulke hardware, dan bereiken de productvoorschriften u via uw klant.

Diensten die uitsluitend aan bedrijven worden aangeboden, vallen buiten het toepassingsgebied, al vragen veel zakelijke klanten in hun aanbestedingen inmiddels hetzelfde niveau. Een klantenportaal dat zowel consumenten als bedrijven bedient, valt eronder voor het gebruik door consumenten.

03De vrijstelling voor micro-ondernemingen

Micro-ondernemingen die diensten verlenen, zijn voor die diensten vrijgesteld van de toegankelijkheidsvoorschriften (artikel 4, lid 5). De richtlijn omschrijft een micro-onderneming als een onderneming met minder dan 10 personen in dienst en een jaaromzet, of een jaarlijks balanstotaal, van niet meer dan 2 miljoen euro. De vrijstelling geldt alleen voor diensten. Een klein bedrijf dat producten op de markt brengt die onder de richtlijn vallen, moet wel aan de productvoorschriften voldoen.

De vrijstelling hangt aan de dienstverlener, niet aan de dienst. Wanneer een groter bedrijf een webwinkel exploiteert die door een klein bureau is gebouwd, valt die webwinkel eronder.

04Wat de eisen betekenen voor een website of app

Bijlage I bevat de voorschriften. Voor diensten is de kern dat websites, de bijbehorende onlinetoepassingen en mobiele apps op een consistente en adequate manier toegankelijk worden gemaakt, door ze waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust te maken. Die vier principes komen uit de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) en vertalen zich in concrete controles:

• Waarneembaar: tekstalternatieven voor afbeeldingen, ondertitels bij video, voldoende kleurcontrast, inhoud die op een klein scherm of bij sterke vergroting herschikt zonder informatie te verliezen.
• Bedienbaar: elke functie werkt met een toetsenbord, de focus is zichtbaar en volgt een logische volgorde, niemand raakt vast in een dialoogvenster, en tijdslimieten kunnen worden verlengd.
• Begrijpelijk: duidelijke labels en instructies, foutmeldingen die zeggen wat er misging en hoe u het oplost, voorspelbare navigatie.
• Robuust: correcte semantiek, zodat schermlezers en andere hulpmiddelen elk bedieningselement herkennen, met zijn naam, rol en status.

Voor sommige diensten gelden bijkomende eisen. Diensten op het gebied van elektronische handel moeten functies voor identificatie, beveiliging en betaling toegankelijk maken, en de toegankelijkheidsinformatie over de verkochte producten doorgeven wanneer de verantwoordelijke marktdeelnemer die verstrekt. Bankdiensten voor consumenten moeten ook identificatiemethoden, elektronische handtekeningen, beveiligingsfuncties en betaaldiensten toegankelijk maken, en informatie geven die begrijpelijk is zonder niveau B2 van het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader voor Talen te overschrijden.

Dienstverleners moeten ook uitleggen hoe hun dienst aan de eisen voldoet. Bijlage V vraagt die informatie in de algemene voorwaarden of een gelijkwaardig document, beschikbaar in toegankelijke vormen. Veel organisaties publiceren ze als toegankelijkheidsverklaring, met een link vanuit de footer en de voorwaarden.

Normen: EN 301 549 en WCAG

Producten en diensten die voldoen aan geharmoniseerde normen waarvan de referenties in het Publicatieblad zijn bekendgemaakt, worden geacht te voldoen aan de voorschriften die die normen dekken (artikel 15). De Europese norm voor de toegankelijkheid van ICT-producten en -diensten is EN 301 549. Versie 3.2.1 is de geharmoniseerde norm onder de Richtlijn webtoegankelijkheid en neemt voor webinhoud de WCAG 2.1-succescriteria op de niveaus A en AA over.

Geharmoniseerde normen specifiek voor de European Accessibility Act worden uitgewerkt op verzoek van de Commissie; controleer welke referenties zijn bekendgemaakt voordat u op het vermoeden van conformiteit rekent. Hoe dan ook is EN 301 549 vandaag de maatstaf die toezichthouders, auditors en klanten hanteren. WCAG 2.2, sinds oktober 2023 een W3C-aanbeveling, voegt criteria toe zoals een minimale grootte van aanklikbare doelen en toegankelijke authenticatie. Wie vandaag bouwt volgens WCAG 2.2 niveau AA, dekt WCAG 2.1 en is voorbereid op de volgende versie van de norm.

05Onevenredige last en fundamentele wijziging

Artikel 14 kent twee uitzonderingen. Een voorschrift geldt niet voor zover de naleving ervan de basiskenmerken van de dienst fundamenteel zou wijzigen, of een onevenredige last voor de dienstverlener zou opleveren. Beide zijn eng:

• De dienstverlener maakt de beoordeling zelf, aan de hand van de criteria in bijlage VI, en documenteert ze.
• Wie voor de verbetering van de toegankelijkheid financiering uit andere bronnen ontvangt, kan zich niet op een onevenredige last beroepen.
• Dienstverleners vernieuwen hun beoordeling van de onevenredige last wanneer de dienst verandert, wanneer de autoriteiten erom vragen, en in elk geval ten minste om de vijf jaar.
• Wie zich op de uitzondering beroept, meldt dat aan de markttoezichtautoriteiten van de betrokken lidstaten. Micro-ondernemingen zijn daarvan vrijgesteld.

Een uitzondering dekt het specifieke voorschrift dat onevenredig is, niet de hele dienst. Behandel ze als laatste redmiddel: de meeste drempels komen van componenten en inhoud die weinig kosten om te herstellen wanneer ze vroeg worden ontdekt.

06Overgangsperiodes

Artikel 32 voorziet in overgangsperiodes. De eerste twee hieronder zijn verplicht voor de lidstaten, de derde is optioneel:

• Tot 28 juni 2030 mogen dienstverleners hun diensten blijven verlenen met producten die ze vóór 28 juni 2025 rechtmatig gebruikten voor soortgelijke diensten.
• Dienstencontracten die vóór 28 juni 2025 zijn gesloten, mogen ongewijzigd doorlopen tot ze aflopen, maar niet langer dan vijf jaar na die datum.
• Waar de nationale wet het toelaat, mogen selfserviceterminals die vóór 28 juni 2025 rechtmatig werden gebruikt, in gebruik blijven tot het einde van hun economische levensduur, maar niet langer dan 20 jaar na hun ingebruikname.

Die periodes beschermen bestaande hardware en contracten. Ze stellen de eisen niet uit voor een website of app die u wijzigt, opnieuw lanceert of aan nieuwe klanten aanbiedt. Controleer de precieze overgangsregels in elke nationale wet.

07Nationale wetten in onze markten

Markttoezicht en sancties zijn nationaal geregeld. Elke lidstaat wijst zijn eigen autoriteiten aan en stelt sancties vast die doeltreffend, evenredig en afschrikkend moeten zijn. De belangrijkste omzettingswetten in de markten waarin wij werken:

08Toegankelijkheid als ontwikkelpraktijk

De meeste toegankelijkheidsproblemen zijn geen ontwerpkeuzes. Ze ontstaan door componenten zonder semantiek, inhoud zonder alternatieven, en widgets van derden die niemand heeft getest. Daarom stelt een audit vlak voor de lancering teleur: hij vindt tientallen problemen die goedkoop te voorkomen en duur om laat te herstellen zijn. Wat werkt, is toegankelijkheid behandelen zoals beveiliging: als een eigenschap van het opleveringsproces.

• Een toegankelijk ontwerpsysteem. Knoppen, formulieren, dialoogvensters, menu’s, tabbladen en datatabellen worden één keer gebouwd met correcte semantiek, toetsenbordondersteuning en focusbeheer, getest met schermlezers, en overal hergebruikt. Kleurtokens worden in lichte en donkere weergave op contrast gecontroleerd.
• Een definition of done met toegankelijkheid. Elke user story vermeldt de acceptatiecriteria voor toetsenbordgebruik, labels en foutafhandeling, en reviewers controleren die zoals elke andere eis.
• Automatische controles in de pijplijn. Regelgebaseerde scanners draaien bij elke build en blokkeren regressies. Ze vinden maar een deel van de problemen, zoals ontbrekende labels, contrast en ongeldige markup, dus ze vullen handmatig testen aan en vervangen het nooit.
• Handmatig testen door mensen die hulpmiddelen kennen. Alleen toetsenbord, schermlezers op desktop en mobiel, vergroting tot 400 procent en beperkte beweging, op de kritieke trajecten: aanmelden, zoeken, bestellen, betalen, accountbeheer.
• Testen met gebruikers met een beperking op de belangrijkste trajecten, vóór de release en na grote wijzigingen.
• Componenten van derden onder contract. Betaalwidgets, identiteitsproviders, chatassistenten, cookiebanners, kaarten en videospelers maken deel uit van uw dienst. Vraag leveranciers om een toegankelijkheidsrapport en test ze in uw context.
• Inhoud en documenten. Redacteuren leren alternatieve teksten, koppen en linkteksten schrijven. Pdf’s die klanten nodig hebben, zoals contracten en facturen, worden getagd of in een toegankelijk alternatief formaat aangeboden.

Zo bouwen wij bedrijfssoftware en klantenportalen: toegankelijkheidscontroles draaien in de pijplijn, en elke release levert het bewijs voor de toegankelijkheidsverklaring en voor de vragen van klanten en toezichthouders. Hetzelfde geldt voor klantenservice-assistenten en portalen op platformen zoals Salesforce: het platform levert toegankelijke bouwstenen, maar eigen componenten en inhoud bepalen of het resultaat toegankelijk blijft.

09Een praktisch plan

1. 01Breng uw diensten in kaart. Maak per land een lijst van de websites, apps, terminals en documenten voor consumenten, en bepaal voor elk of de wet van toepassing is. Leg de redenering vast, ook voor diensten die u buiten het toepassingsgebied acht.
2. 02Meet de huidige stand. Laat een deskundige evaluatie tegen EN 301 549 uitvoeren op de kritieke trajecten, gecombineerd met automatische scans van de volledige site. Prioriteer op impact voor gebruikers, niet op het aantal bevindingen.
3. 03Herstel bij de bron. Corrigeer problemen eerst in het ontwerpsysteem en de gedeelde componenten, zodat elke correctie elke pagina bereikt die ze gebruikt.
4. 04Publiceer de informatie. Beschrijf in uw voorwaarden of een toegankelijkheidsverklaring hoe de dienst aan de eisen voldoet, met een contactpunt voor feedback, en houd die actueel.
5. 05Bouw het in de oplevering in. Acceptatiecriteria, automatische controles, handmatige testscripts en een releasepoort voor de kritieke trajecten.
6. 06Stuur leveranciers aan. Neem toegankelijkheidseisen en bewijsstukken op in contracten met bureaus, platformen en widgetleveranciers.
7. 07Documenteer uitzonderingen. Waar u zich op een onevenredige last beroept, schrijft u de beoordeling uit, meldt u ze waar nodig aan de toezichthouder, en plant u de herziening.

10Waar u op let

• De publicatie van geharmoniseerde normen onder de European Accessibility Act, waaronder een herziening van EN 301 549, en de bekendmaking van hun referenties in het Publicatieblad.
• Richtsnoeren en eerste handhavingsacties van de markttoezichtautoriteiten in elk land waar u diensten aanbiedt.
• Wijzigingen in nationale overgangsregels en in de autoriteiten die voor specifieke sectoren zijn aangewezen, zoals bankdiensten en vervoer.

De Europese Commissie houdt een overzicht van de European Accessibility Act (opent een externe website) bij (Engelstalig). Zet een datum op elke interne notitie die u erover schrijft: de nationale praktijk krijgt nog vorm.