A Acta europea de accesibi­lidade nos servizos dixitais: o que se aplica desde xuño de 2025

01Situación actual

A Acta europea de accesibilidade (abre un sitio web externo), a Directiva (UE) 2019/882, fixa requisitos comúns de accesibilidade para unha lista de produtos e servizos. Como directiva, funciona a través das leis nacionais: os Estados membros tiñan que adoptalas como tarde o 28 de xuño de 2022 e aplicalas desde o 28 de xuño de 2025. Desde esa data, un servizo incluído no ámbito que se ofreza a consumidores na UE ten que cumprir os requisitos en cada país onde se ofrece.

A Acta convive coa Directiva (UE) 2016/2102 sobre accesibilidade web, que desde hai varios anos cobre as webs e as aplicacións dos organismos do sector público. A Acta europea de accesibilidade estende expectativas parecidas ao sector privado, pero só para os produtos e servizos que enumera.

02Como a aplica España

En España, o título I da Lei 11/2023 (abre un sitio web externo), do 8 de maio, traspón a Directiva (UE) 2019/882 xunto con outras medidas da UE, e o seu texto consolidado está en vigor desde o 28 de xuño de 2025. A vixilancia é autonómica: segundo o artigo 27.3, as comunidades autónomas designan as autoridades de vixilancia no seu territorio, que comproban os requisitos e aplican o réxime sancionador. Antes de lanzar ou renovar un servizo, comprobe que autoridade designou cada comunidade autónoma onde o ofrece.

As administracións públicas seguen outra norma. O Real decreto 1112/2018, do 7 de setembro, sobre accesibilidade dos sitios web e das aplicacións para dispositivos móbiles do sector público, traspón a Directiva (UE) 2016/2102 e aplícase á Administración xeral do Estado, ás administracións autonómicas e locais, ao sector público institucional e á Administración de xustiza. Unha consellería, unha deputación ou un concello están suxeitos a esa norma nas súas webs e aplicacións.

03Que servizos dixitais entran no ámbito

O artigo 2.2 enumera os servizos cubertos cando se prestan a consumidores:

• Servizos de comercio electrónico: servizos prestados a distancia, a través de webs e aplicacións móbiles, por petición dun consumidor e coa finalidade de celebrar un contrato de consumo. Na práctica, calquera tenda en liña ou fluxo de reserva que venda a consumidores.
• Servizos bancarios para consumidores: contratos de crédito, servizos de pagamento e contas de pagamento, diñeiro electrónico e determinados servizos de investimento para consumidores.
• Elementos dos servizos de transporte aéreo, en autobús, ferroviario e por vía navegable de persoas viaxeiras: webs, aplicacións móbiles, billetes electrónicos e servizos de venda de billetes, información de viaxe, incluída a información en tempo real, e terminais interactivos de autoservizo. No transporte urbano, suburbano e rexional só se cobren os terminais de autoservizo.
• Servizos de comunicacións electrónicas e servizos que dan acceso a servizos de comunicación audiovisual, como as aplicacións e as interfaces dos provedores de televisión e de contido en liña.
• Libros electrónicos e o seu software específico.

A Acta tamén cobre produtos, como ordenadores e sistemas operativos, teléfonos intelixentes, terminais de pagamento, caixeiros automáticos, máquinas de venda de billetes e de facturación, e lectores de libros electrónicos. Se desenvolve software para ese hardware, os requisitos de produto chéganlle a través do seu cliente.

Os servizos que se ofrecen só a empresas quedan fóra do ámbito, aínda que moitos clientes empresariais xa piden o mesmo nivel nas súas compras. Un portal de clientes que atende tanto consumidores como empresas está no ámbito polo seu uso por consumidores.

04A exención das microempresas

As microempresas que prestan servizos están exentas dos requisitos de accesibilidade para eses servizos (artigo 4.5). A directiva define a microempresa como a que ocupa menos de 10 persoas e ten un volume de negocios anual ou un balance xeral anual que non supera os 2 millóns de euros. A exención só cobre servizos. Unha empresa pequena que introduce no mercado produtos incluídos no ámbito ten que cumprir igualmente os requisitos de produto.

A exención aplícase ao provedor, non ao servizo. Cando unha empresa máis grande xestiona unha tenda en liña construída por unha axencia pequena, a tenda está no ámbito.

05Que significan os requisitos para unha web ou unha aplicación

O anexo I fixa os requisitos. Para os servizos, o núcleo é que as webs, as aplicacións en liña relacionadas e as aplicacións móbiles sexan accesibles de forma coherente e adecuada, facéndoas «perceptibles, operables, comprensibles e robustas». Eses catro principios veñen das Pautas de accesibilidade para o contido web (WCAG) e tradúcense en comprobacións concretas:

• Perceptible: alternativas textuais para as imaxes, subtítulos para o vídeo, contraste de cor suficiente, contido que se readapta nunha pantalla pequena ou cunha ampliación grande sen perder información.
• Operable: todas as funcións funcionan co teclado, o foco é visible e segue unha orde lóxica, ninguén queda atrapado nun diálogo e os límites de tempo pódense ampliar.
• Comprensible: etiquetas e instrucións claras, mensaxes de erro que din que fallou e como corrixilo, navegación previsible.
• Robusto: semántica correcta, para que os lectores de pantalla e outras tecnoloxías de apoio poidan identificar cada control, o seu nome, a súa función e o seu estado.

Algúns servizos teñen requisitos específicos adicionais. Os servizos de comercio electrónico deben facer accesibles as funcións de identificación, seguridade e pagamento, e transmitir a información de accesibilidade dos produtos que venden cando a facilita o operador económico responsable. Os servizos bancarios para consumidores tamén deben facer accesibles os métodos de identificación, as sinaturas electrónicas, as funcións de seguridade e os servizos de pagamento, e ofrecer información comprensible que non supere o nivel B2 do Marco común europeo de referencia para as linguas.

Os provedores de servizos deben explicar, ademais, como cumpre o seu servizo os requisitos. O anexo V pide esta información nas condicións xerais ou nun documento equivalente, dispoñible en formatos accesibles. Moitas organizacións publícana como declaración de accesibilidade e enlázana desde o pé de páxina e desde as condicións.

Normas: EN 301 549 e WCAG

Presúmese que os produtos e servizos conformes coas normas harmonizadas publicadas no Diario Oficial cumpren os requisitos que esas normas cobren (artigo 15). A norma europea de accesibilidade dos produtos e servizos TIC é a EN 301 549. A súa versión 3.2.1 é a norma harmonizada da Directiva sobre accesibilidade web e, para o contido web, incorpora os criterios de conformidade das WCAG 2.1 dos niveis A e AA.

As normas harmonizadas específicas da Acta europea de accesibilidade estanse a elaborar por encargo da Comisión; comprobe que referencias se publicaron antes de apoiarse na presunción de conformidade. En calquera caso, a EN 301 549 é hoxe a referencia que usan as autoridades, as auditorías e os clientes. As WCAG 2.2, recomendación do W3C desde outubro de 2023, engaden criterios como o tamaño mínimo dos elementos interactivos e a autenticación accesible. Construír hoxe co nivel AA das WCAG 2.2 cobre as WCAG 2.1 e prepara para a próxima versión da norma.

06Carga despropor­cionada e alteración fundamental

O artigo 14 permite dúas excepcións. Un requisito non se aplica na medida en que cumprilo alteraría de forma fundamental a natureza básica do servizo ou supoñería unha carga desproporcionada para o provedor. As dúas son estreitas:

• O provedor ten que facer a avaliación el mesmo, segundo os criterios do anexo VI, e documentala.
• Un provedor que recibe financiamento doutras fontes para mellorar a accesibilidade non pode alegar unha carga desproporcionada.
• Os provedores de servizos renovan a avaliación da carga desproporcionada cando o servizo cambia, cando o piden as autoridades e, en todo caso, polo menos cada cinco anos.
• Os provedores que se acollen á excepción teñen que informar as autoridades de vixilancia do mercado dos Estados membros afectados. As microempresas están exentas desta obriga.

Unha excepción cobre o requisito concreto que resulta desproporcionado, non o servizo enteiro. Trátea como último recurso: a maioría das barreiras veñen de compoñentes e contidos que custa pouco corrixir cando se detectan cedo.

07Períodos transitorios

O artigo 32 prevé períodos transitorios. Os dous primeiros son obrigatorios para os Estados membros; o terceiro é opcional:

• Ata o 28 de xuño de 2030, os provedores de servizos poden seguir prestando os seus servizos con produtos que xa usaban legalmente para servizos similares antes do 28 de xuño de 2025.
• Os contratos de servizos acordados antes do 28 de xuño de 2025 poden seguir sen cambios ata que venzan, pero non máis de cinco anos desde esa data.
• Cando a lei nacional o permita, os terminais de autoservizo usados legalmente antes do 28 de xuño de 2025 poden seguir en uso ata o final da súa vida útil económica, pero non máis de 20 anos desde a súa posta en funcionamento.

Estes períodos protexen o hardware e os contratos existentes. Non aprazan os requisitos dunha web ou dunha aplicación que vostede cambia, relanza ou ofrece a clientes novos. Comprobe as regras transitorias exactas de cada lei nacional.

08As leis nacionais nos nosos mercados

A vixilancia do mercado e as sancións son nacionais. Cada Estado membro designa as súas autoridades e fixa sancións que deben ser efectivas, proporcionadas e disuasorias. Estas son as principais normas de aplicación nos mercados nos que traballamos:

09A accesibi­lidade como práctica de enxeñaría

A maioría dos fallos de accesibilidade non son decisións de deseño. Son o resultado de compoñentes construídos sen semántica, contidos publicados sen alternativas e compoñentes de terceiros que ninguén probou. Por iso decepciona unha auditoría xusto antes da posta en produción: atopa decenas de problemas que son baratos de previr e caros de corrixir tarde. O que funciona é tratar a accesibilidade como a seguridade, como unha propiedade do proceso de entrega.

• Un sistema de deseño accesible. Botóns, formularios, diálogos, menús, pestanas e táboas de datos constrúense unha vez coa semántica correcta, o soporte de teclado e a xestión do foco, próbanse con lectores de pantalla e reutilízanse en todas partes. As cores compróbanse en contraste nos temas claro e escuro.
• Unha definición de terminado que inclúa a accesibilidade. Cada historia de usuario indica os seus criterios de aceptación para o uso co teclado, as etiquetas e o tratamento de erros, e quen revisa compróbaos como calquera outro requisito.
• Comprobacións automáticas no fluxo de publicación. Os analizadores baseados en regras execútanse en cada compilación e bloquean as regresións. Só detectan parte dos problemas, como etiquetas que faltan, contraste e código incorrecto, polo que complementan as probas manuais e nunca as substitúen.
• Probas manuais feitas por persoas que coñecen as tecnoloxías de apoio. Só teclado, lectores de pantalla en escritorio e en móbil, ampliación ao 400 por cento e movemento reducido, nos percorridos críticos: acceso, busca, compra, pagamento, xestión da conta.
• Probas con persoas con discapacidade nos percorridos que máis importan, antes da publicación e despois de cambios grandes.
• Compoñentes de terceiros baixo contrato. Os widgets de pagamento, os provedores de identidade, os asistentes conversacionais, os avisos de cookies, os mapas e os reprodutores de vídeo forman parte do seu servizo. Pídalles aos provedores un informe de conformidade de accesibilidade e próbeos no seu contexto.
• Contidos e documentos. As persoas que editan contido aprenden a escribir textos alternativos, títulos e textos de ligazón. Os PDF que necesita a clientela, como contratos e facturas, etiquétanse ou ofrécense nun formato alternativo accesible.

Así construímos software empresarial e portais de clientes: as comprobacións de accesibilidade execútanse no fluxo de publicación, e cada versión xera as probas para a declaración de accesibilidade e para as preguntas da clientela e das autoridades. O mesmo vale para os asistentes de atención e os portais en plataformas como Salesforce: a plataforma achega bloques accesibles, e os compoñentes e contidos propios deciden se o resultado segue sendo accesible.

10Un plan práctico

1. 01Mapear os servizos. Liste por país as webs, as aplicacións, os terminais e os documentos dirixidos a consumidores, e decida para cada un se entra no ámbito da Acta. Rexistre o razoamento, tamén para os servizos que considera fóra do ámbito.
2. 02Medir a situación actual. Faga unha avaliación experta fronte á EN 301 549 nos percorridos críticos, combinada con análises automáticas de todo o sitio. Priorice polo impacto nas persoas usuarias, non polo número de incidencias.
3. 03Corrixir na orixe. Corrixa primeiro os problemas no sistema de deseño e nos compoñentes compartidos, para que cada corrección chegue a todas as páxinas que os usan.
4. 04Publicar a información. Describa como cumpre o servizo os requisitos nas súas condicións ou nunha declaración de accesibilidade, cun punto de contacto para comentarios, e manteña esa información ao día.
5. 05Integrala na entrega. Criterios de aceptación, comprobacións automáticas, guións de probas manuais e un control antes de cada publicación para os percorridos críticos.
6. 06Gobernar os provedores. Engada requisitos e probas de accesibilidade aos contratos con axencias, plataformas e compoñentes de terceiros.
7. 07Documentar as excepcións. Cando se acolla á carga desproporcionada, deixe por escrito a avaliación, informe a autoridade cando sexa obrigatorio e planifique a revisión.

11Que seguir

• A publicación de normas harmonizadas para a Acta europea de accesibilidade, incluída unha revisión da EN 301 549, e a súa referencia no Diario Oficial.
• As designacións de autoridades de vixilancia que fagan as comunidades autónomas segundo o artigo 27.3 da Lei 11/2023, e as súas primeiras indicacións e actuacións.
• Os cambios nas regras transitorias nacionais e nas autoridades designadas para sectores concretos, como a banca e o transporte.

A Comisión Europea mantén unha páxina de referencia sobre a Acta europea de accesibilidade (abre un sitio web externo). Poña data a cada nota interna que redacte sobre ela: a práctica nacional aínda se está a formar.