Obowiązuje
REMIT: Zmienione przepisy o integralności hurtowego rynku wchodzą w życie
Platformy informacji wewnętrznej, powiadomienia o handlu algorytmicznym i większe uprawnienia ACER.
Energetyka i usługi komunalne
Budujemy dla operatorów sieci, przedsiębiorstw komunalnych i producentów energii: integrację na wspólnym modelu danych sieciowych, platformy danych pomiarowych i danych o elastyczności, wiedzę dla brygad w terenie oraz bezpieczeństwo IT/OT projektowane z myślą o NIS2 i kodeksie sieci dotyczącym cyberbezpieczeństwa.
Dla operatorów systemów dystrybucyjnych, przedsiębiorstw ciepłowniczych i wodociągowych oraz producentów energii odnawialnej, którzy muszą utrzymać stabilną sieć i spełniać przepisy unijne i krajowe.

13 czerwca 2024
Kodeks sieci dotyczący cyberbezpieczeństwa wchodzi w życie
Zasady sektorowe dla podmiotów, których działalność wpływa na transgraniczne przepływy energii elektrycznej.
ŹródłoRozporządzenie delegowane (UE) 2024/1366 (otwiera stronę zewnętrzną)
17 lipca 2026
Identyfikacja podmiotów krytycznych
Państwa członkowskie wskazują podmioty krytyczne w energetyce i innych sektorach, a te oceniają ryzyko i wdrażają środki odporności.
2 grudnia 2027
AI Act: obowiązki dla infrastruktury krytycznej
AI stosowana jako związany z bezpieczeństwem element zaopatrzenia w energię elektryczną, gaz lub ciepło to system wysokiego ryzyka; data stosowania po zmianach z 2026 r.
ŹródłoRozporządzenie (UE) 2024/1689 (otwiera stronę zewnętrzną)
Pompy ciepła, punkty ładowania, magazyny energii, fotowoltaika i wiatr potrzebują mocy szybciej, niż da się budować linie i stacje. Reforma rynku energii elektrycznej z 2024 r. wprowadza krajowe oceny potrzeb w zakresie elastyczności, elastyczne umowy przyłączeniowe i obowiązek publikowania przez operatorów systemów mocy dostępnej dla nowych przyłączeń.
Od operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oczekuje się, że zanim rozbudują sieć, kupią elastyczność od agregatorów, magazynów energii i odbiorców w ramach odpowiedzi odbioru. To wymaga wiarygodnych danych pomiarowych, prognoz i wymiany danych między operatorami, sprzedawcami i agregatorami.
ŹródłoDyrektywa (UE) 2019/944
NIS2 zalicza energetykę do sektorów kluczowych, od wytwórców i sprzedawców po operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych. W Polsce dyrektywę wdraża znowelizowana ustawa o KSC. Kodeks sieci dotyczący cyberbezpieczeństwa dodaje zasady sektorowe dla transgranicznych przepływów energii, a IEC 62443 daje zespołom inżynierskim wspólny język stref i kanałów.
ŹródłoDyrektywa (UE) 2022/2555
Duża część sieci powstała dekady temu, a inżynierowie, którzy znają jej osobliwości, odchodzą na emeryturę. Decyzje o majątku sieciowym wymagają danych o stanie, historii utrzymania i tej wiedzy w jednym miejscu, dostępnych dla kolejnych pokoleń brygad.
GIS, SCADA, zarządzanie majątkiem i billing opisują sieć na różne sposoby.
Integracja na wspólnym modelu informacyjnym IEC CIM (IEC 61970 i IEC 61968) z magistralą zdarzeń: planowanie, eksploatacja i procesy rynkowe korzystają z jednego modelu sieci zamiast nocnych transferów plików.
Wnioski o przyłączenie czekają, bo nikt nie wie, gdzie zostały wolne moce.
Produkt danych, który łączy dane pomiarowe, pomiary ze SCADA i kolejkę przyłączeń w prognozy obciążenia i ograniczeń sieciowych dla każdego obszaru sieci, z podaną trafnością i założeniami stojącymi za każdą publikowaną liczbą.
Dane z liczników zdalnego odczytu napływają w ilościach i na zasadach dostępu, do których starsze systemy nie były projektowane.
Platforma danych pomiarowych, która sprawdza, przechowuje i udostępnia dane interwałowe, z obsługą zgód, dostępem opartym na rolach i rejestrowaniem dostępu dla sprzedawców, agregatorów, odbiorców i samego operatora, zgodnie z RODO i krajowymi zasadami dostępu do danych.
Każdy nowy przepływ danych z OT do IT powiększa powierzchnię ataku.
Architektury IT/OT ze strefami i kanałami według IEC 62443, jednokierunkowymi ścieżkami danych tam, gdzie wymaga tego ryzyko, centralnym zarządzaniem tożsamością i rejestrowaniem zdarzeń, na którym opiera się zgłaszanie incydentów według NIS2 i ustawy o KSC.
Brygady szukają rysunków, procedur i historii prac w kilku systemach.
Asystent wiedzy dla brygad i dyspozytorów oparty na procedurach, kartotekach majątku, raportach z inspekcji i dawnych zleceniach, ze wskazaniem dokumentu i wersji. Informuje, ale nigdy nie wydaje poleceń łączeniowych.
Biura obsługi klienta są przeciążone podczas awarii, zmian taryf i szczytów przyłączeń.
Wsparcie obsługi, które odpowiada na pytania o awarie, przyłączenia i faktury na podstawie systemów źródłowych, a wszystko, co ma skutki, przekazuje pracownikom. Do tego przetwarzanie dokumentów, które sprawdza wnioski o przyłączenie i uprawnienia instalatorów, zanim trafią do inżyniera.
Poziomy sterowania pozostają nienaruszone. Warstwa integracji danych sieciowych, oparta na CIM i zdarzeniach, udostępnia dane operacyjne powyżej granicy strefy, gdzie korzystają z nich analityka, wiedza i usługi sprawozdawcze.
Dane operacyjne przekraczają granicę strefy raz, przez warstwę integracji, i są wykorzystywane przez każdą usługę powyżej.
Diagram pokazuje pięć poziomów od góry do dołu: poziom 4 przedsiębiorstwo z ERP, zarządzaniem majątkiem oraz systemami obsługi klienta i rozliczeń; poziom 3 prowadzenie ruchu sieci z ADMS lub EMS, zarządzaniem awariami i pracami oraz systemem centralnym odczytów liczników; poziom 2 nadzór ze SCADA i automatyką stacji według IEC 61850; poziom 1 sterowanie i zabezpieczenia z RTU, IED i przekaźnikami; poziom 0 urządzenia pierwotne: linie, transformatory, rozdzielnice, wytwarzanie i magazynowanie.
Granica strefy oparta na IEC 62443 oddziela poziom 4 od poziomów niższych.
Poziomy od 1 do 4 przekazują dane do warstwy integracji danych sieciowych opartej na CIM i zdarzeniach. Ta warstwa zasila platformę danych sieciowych, pomiarowych i o majątku, która obsługuje analitykę ograniczeń sieciowych, obciążenia i stanu majątku, asystenta wiedzy dla brygad i dyspozytorów oraz sprawozdawczość regulacyjną i wymianę danych rynkowych.
Analityka i asystenci tylko odczytują dane. Łączenia, nastawy i ustawienia zabezpieczeń pozostają w systemie ADMS lub EMS i w rękach dyżurnego dyspozytora.
Segmentacja według IEC 62443, z udokumentowanymi kanałami i, tam gdzie wymaga tego ryzyko, jednokierunkowym transferem danych ze strefy sterowania.
CIM to wspólny język GIS, prowadzenia ruchu sieci, planowania i procesów rynkowych, dzięki czemu zmiana w sieci jest zapisywana raz.
Modele obciążenia, ograniczeń sieciowych i stanu majątku raportują swój błąd. Gdy dane nie pozwalają na prognozę, mówimy o tym wprost.
Przepisy o cyberbezpieczeństwie, strukturze rynku i odporności pojawiają się jeden po drugim. Kodeksy sieci i krajowe przepisy wdrażające dodają własne daty.
Obowiązuje
Platformy informacji wewnętrznej, powiadomienia o handlu algorytmicznym i większe uprawnienia ACER.
Obowiązuje
Cykle oceny ryzyka i identyfikacja podmiotów o dużym i krytycznym wpływie następują etapami.
Obowiązuje
Oceny potrzeb w zakresie elastyczności, elastyczne umowy przyłączeniowe, współdzielenie energii i wybór umowy przez odbiorców.
Obowiązuje
Objęte są energia elektryczna, gaz, wodór, ropa i ciepłownictwo; w Polsce ustawa o KSC od 3 kwietnia 2026 r.
Obowiązuje
Obowiązuje
Dostęp do rynku dla mniejszych dostawców elastyczności i ściślejsza koordynacja operatorów dystrybucyjnych i przesyłowych. Kolejnym krokiem jest przyjęcie przez Komisję.
Obowiązuje
Państwa członkowskie opisują, jak ich procedury odpowiadają unijnemu modelowi referencyjnemu.
Obowiązuje
Propozycje dotyczące planowania infrastruktury i wydawania pozwoleń, z wytycznymi w sprawie terminowych przyłączeń.
Obowiązuje
Wskazane podmioty przeprowadzają następnie oceny ryzyka i wdrażają środki odporności.
Obowiązuje
Wspólne zasady rynków wewnętrznych gazów odnawialnych, gazu ziemnego i wodoru.
Stan na 12 października 2026
Wkrótce
W tym AI stosowana jako związany z bezpieczeństwem element zaopatrzenia w energię elektryczną, gaz lub ciepło, po zmianach z 2026 r.
Akty, które najczęściej kształtują projekty dotyczące danych, integracji i AI u operatorów sieci i przedsiębiorstw komunalnych, oraz to, co każdy z nich oznacza dla wdrożenia.
Ten przegląd służy rozmowom planistycznym. Nie stanowi porady prawnej ani regulacyjnej, a krajowe przepisy wdrażające i kodeksy sieci dodają własne wymagania. Daty sprawdzono 12 października 2026 r.
Energetyka należy do sektorów kluczowych w rozumieniu NIS2 (załącznik I). W energii elektrycznej obejmuje sprzedawców, operatorów systemów dystrybucyjnych i przesyłowych, wytwórców, wyznaczonych operatorów rynku energii elektrycznej, uczestników rynku świadczących usługi agregacji, odpowiedzi odbioru lub magazynowania oraz operatorów punktów ładowania. Objęte są także ciepłownictwo, ropa, gaz i wodór. Obowiązki obejmują zarządzanie ryzykiem, zgłaszanie incydentów i bezpieczeństwo łańcucha dostaw. W Polsce dyrektywę wdraża ustawa o KSC, obowiązująca w nowym brzmieniu od 3 kwietnia 2026 r.
Bezpieczeństwo OT, weryfikacja dostawców i procesy obsługi incydentów wymagają dowodów, a nie tylko polityk. Projektujemy platformy i integracje z kontrolą dostępu, rejestrowaniem zdarzeń i danymi o incydentach od samego początku.
ŹródłoDyrektywa (UE) 2022/2555, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/1366 ustanawia zasady sektorowe dotyczące aspektów cyberbezpieczeństwa transgranicznych przepływów energii elektrycznej. Wprowadza cykliczne oceny ryzyka cyberbezpieczeństwa na poziomie Unii, regionów i państw, wskazuje podmioty o dużym i krytycznym wpływie oraz zobowiązuje je do stosowania minimalnych i zaawansowanych środków kontroli cyberbezpieczeństwa, także w łańcuchu dostaw.
Jeśli Państwa organizacja jest podmiotem o dużym lub krytycznym wpływie, kupowane produkty i usługi stają się częścią oceny ryzyka. Dokumentujemy architekturę, komponenty i zabezpieczenia tak, aby dało się je do niej odnieść.
ŹródłoRozporządzenie delegowane (UE) 2024/1366, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Rozporządzenie (UE) 2024/1747 i dyrektywa (UE) 2024/1711 zmieniają przepisy rynku energii elektrycznej. Potrzeby w zakresie elastyczności są oceniane na poziomie krajowym na podstawie danych operatorów systemów, którzy mogą oferować elastyczne umowy przyłączeniowe i muszą publikować moc dostępną dla nowych przyłączeń z dużą szczegółowością przestrzenną. Odbiorcy zyskują prawo do współdzielenia energii oraz do umów zarówno o stałej, jak i dynamicznej cenie.
Elastyczność, moce przyłączeniowe i wybór taryfy to produkty danych. Budujemy stojące za nimi przepływy danych do prognozowania, publikacji i rozliczeń.
ŹródłoRozporządzenie (UE) 2024/1747, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Dyrektywa w sprawie rynku energii elektrycznej określa wymagania funkcjonalne dla inteligentnych systemów pomiarowych oraz wymaga sprawnego i bezpiecznego zarządzania danymi z niedyskryminacyjnym dostępem do danych pomiarowych i danych o zużyciu. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/1162 dodaje wymagania interoperacyjności i procedury takiego dostępu, które państwa członkowskie opisują w swoich praktykach krajowych.
Platformy danych pomiarowych potrzebują obsługi zgód, ustandaryzowanych interfejsów i logów dostępu. Projektujemy je zgodnie z krajową procedurą dostępu do danych.
ŹródłoDyrektywa (UE) 2019/944, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Rozporządzenie w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii zakazuje manipulacji na rynku i wykorzystywania informacji wewnętrznych oraz zobowiązuje uczestników rynku do ujawniania informacji wewnętrznych i zgłaszania transakcji do ACER. Zmiana z 2024 r. wymaga ujawniania przez platformy informacji wewnętrznej, dodaje obowiązek powiadamiania o handlu algorytmicznym i wzmacnia uprawnienia dochodzeniowe ACER.
Dane o niedostępności i mocach w systemach eksploatacyjnych mogą być informacją wewnętrzną. Projektujemy przepływy danych tak, aby ujawnianie i zgłaszanie było terminowe i identyfikowalne.
ŹródłoRozporządzenie (UE) nr 1227/2011, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Dyrektywa CER dotyczy fizycznej i organizacyjnej odporności podmiotów krytycznych, a energetyka jest jednym z jej sektorów. Państwa członkowskie identyfikują podmioty krytyczne do 17 lipca 2026 r.; podmioty te oceniają następnie ryzyko i wdrażają środki techniczne, bezpieczeństwa i organizacyjne.
Planowanie ciągłości działania obejmuje zdarzenia cybernetyczne i fizyczne. Budowane przez nas systemy mają udokumentowane zależności i przetestowane ścieżki odtwarzania.
ŹródłoDyrektywa (UE) 2022/2557, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Systemy AI przeznaczone do wykorzystywania jako związane z bezpieczeństwem elementy procesów zaopatrzenia w wodę, gaz, ciepło lub energię elektryczną są systemami wysokiego ryzyka według załącznika III. Po zmianach z 2026 r. obowiązki te mają zastosowanie od 2 grudnia 2027 r. W Polsce organem nadzoru rynku jest KRiBSI.
Każde zastosowanie klasyfikujemy na wczesnym etapie. Asystentów i analitykę, które informują ludzi, projektujemy i dokumentujemy inaczej niż systemy oddziałujące na sieć, które pozostają poza zakresem, chyba że planowany jest reżim wysokiego ryzyka.
ŹródłoRozporządzenie (UE) 2024/1689, EUR-Lex (otwiera stronę zewnętrzną)
Brygady OSD pytają we własnym języku i otrzymują procedurę, historię urządzenia i właściwe rysunki, ze źródłami. Łączenia pozostają w gestii dyspozycji.
Wnioski, schematy jednokreskowe i uprawnienia instalatorów, na przykład dla mikroinstalacji fotowoltaicznych, są odczytywane i sprawdzane pod kątem kompletności; każdy wyjątek weryfikuje inżynier.
Odbiorcy OSD lub przedsiębiorstwa wodociągowego otrzymują aktualny status awarii i odpowiedzi o rachunku z systemów źródłowych; reklamacje i trudności z płatnościami przejmują pracownicy.
Starszy system obsługi klienta i rozliczeń obudowany udokumentowanymi API i zastępowany proces po procesie, a krajowe komunikaty rynkowe przepływają bez przerwy.
Raporty z inspekcji i termowizji w sieci ciepłowniczej lub elektroenergetycznej są odczytywane, przypisywane do urządzenia i proponowane jako zgłoszenia serwisowe do potwierdzenia przez inżyniera.
SAP S/4HANA Utilities dla procesu od odczytu do płatności i ról rynkowych, takich jak sprzedawca, OSD i podmiot odpowiedzialny za pomiary, oraz zarządzanie majątkiem sieci i instalacji w systemie SAP.
Wnioski o przyłączenie, obsługa klienta i serwis w terenie dla przedsiębiorstw energetycznych i firm usług energetycznych, zintegrowane z billingiem i systemem obsługi klienta.
Projekty, serwis w terenie, magazyn i fakturowanie z integracją z KSeF dla instalatorów, firm usług energetycznych i mniejszych wytwórców.
Poziomy partnerstwa to poziomy posiadane przez FromNine. Nazwy produktów są znakami towarowymi ich właścicieli.
Polska
Energia elektryczna przekracza granice w każdej sekundzie, ale zasady wokół niej są europejskie tylko częściowo. Kodeksy sieci, reforma struktury rynku, NIS2 i REMIT obowiązują w całej UE, a dostęp do danych pomiarowych, formaty komunikatów rynkowych, metody taryfowe i krajowe przepisy o cyberbezpieczeństwie różnią się między państwami członkowskimi.
W Polsce NIS2 wdraża znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, obowiązująca od 3 kwietnia 2026 r. Podmioty kluczowe i ważne mogły się samodzielnie rejestrować w wykazie od 7 maja do 3 października 2026 r. Dla operatorów systemów dystrybucyjnych, przedsiębiorstw ciepłowniczych, wodociągów i ich dostawców oznacza to udokumentowane zabezpieczenia OT i jasne kanały zgłaszania incydentów.
Budujemy platformy integracyjne i platformy danych na standardach europejskich, takich jak CIM, a krajowe procesy rynkowe trzymamy we własnych adapterach, aby grupa działająca w kilku krajach zachowała jedną architekturę.
Nie. Domyślnie analityka i asystenci tylko odczytują dane operacyjne. Łączenia, nastawy i ustawienia zabezpieczeń pozostają w systemie ADMS lub EMS i przy dyspozytorach, którzy za nie odpowiadają, w ramach Państwa kontroli zmian.
Tak. Stosujemy IEC 61970 i IEC 61968 dla danych o sieci i majątku, IEC 62325 tam, gdzie w grę wchodzi komunikacja rynkowa, oraz profile CGMES ENTSO-E, gdy modele sieci są wymieniane między operatorami systemów przesyłowych. Systemy z własnymi formatami mapujemy na CIM w warstwie integracji.
Dane interwałowe mogą zdradzać, jak ludzie żyją, dlatego traktujemy je jako dane osobowe w rozumieniu RODO: ograniczenie celu, dostęp oparty na rolach, zgoda tam, gdzie wymagają jej przepisy krajowe, pseudonimizacja na potrzeby analiz i określone okresy przechowywania. Dostęp sprzedawców i agregatorów odbywa się według krajowej procedury dostępu do danych.
Czasami. To zależy od pokrycia pomiarami, historii i sposobu prowadzenia ruchu sieci. Najpierw testujemy, raportujemy zmierzoną trafność i niepewność, a tam, gdzie model nie byłby wiarygodny, zalecamy podejście oparte na regułach.
Nasz system zarządzania bezpieczeństwem informacji ma certyfikat ISO/IEC 27001. Wymagania bezpieczeństwa i powiadamianie o incydentach uzgadniamy w umowie, pracujemy z minimalnymi uprawnieniami i rejestrowanym dostępem do Państwa środowisk oraz dokumentujemy nasze komponenty tak, aby pasowały do Państwa oceny ryzyka w łańcuchu dostaw.
Nie. Domyślnie integrujemy i modernizujemy etapami: najpierw API wokół istniejącego systemu, potem proces po procesie tam, gdzie to się opłaca, z uzgadnianiem danych do czasu wyłączenia starej ścieżki.
Chcą Państwo zintegrować dane sieciowe, przygotować dane pomiarowe na nowe zasady dostępu albo zabezpieczyć przepływy danych IT/OT? Warto zacząć od jednego obszaru sieci, jednego procesu lub jednego przepływu danych.