Pojęcia AI, oprogramowania i unijnych regulacji cyfrowych.

Oprogramowanie, które korzysta z modelu językowego, aby zaplanować i wykonać kroki prowadzące do celu, na przykład wyszukać rekord, wypełnić formularz lub wywołać API. Agent działa w granicach nadanych mu uprawnień i narzędzi, a każdy krok można zarejestrować.

Projekt, w którym człowiek sprawdza, poprawia lub zatwierdza wynik AI, zanim zacznie on wywoływać skutki. W przypadku systemów AI wysokiego ryzyka akt w sprawie sztucznej inteligencji wymaga skutecznego nadzoru ze strony człowieka, sprawowanego przez osoby o kompetencjach i uprawnieniach pozwalających na interwencję.

Platforma danych, która przechowuje dane w otwartych formatach plików i tabel w tanim magazynie obiektowym, tak jak jezioro danych (data lake), i dodaje funkcje hurtowni danych: transakcje, schematy, kontrolę dostępu i SQL. Umożliwiają to otwarte formaty tabel, takie jak Apache Iceberg i Delta Lake.

Sieć neuronowa wytrenowana na bardzo dużych zbiorach tekstu, aby przewidywać kolejne słowo. Potrafi redagować, streszczać, klasyfikować i wyodrębniać tekst w wielu językach, ale nie jest bazą faktów: bez oparcia na Państwa źródłach może udzielać płynnych, lecz błędnych odpowiedzi.

Systematyczne testowanie systemu AI na referencyjnym zestawie pytań lub dokumentów według uzgodnionych kryteriów, takich jak poprawność, oparcie na źródłach, kompletność i odmowa odpowiedzi, gdy jest ona nieznana. Ewaluację przeprowadza się przed uruchomieniem i ponownie po każdej zmianie modelu, promptu lub danych.

Wzorzec, w którym system najpierw wyszukuje odpowiednie fragmenty z zatwierdzonych źródeł, takich jak procedury, regulaminy czy akta spraw, a potem pozwala modelowi językowemu odpowiadać wyłącznie na ich podstawie. Odpowiedź może wskazać dokument i jego część, a prawa dostępu użytkownika są respektowane już na etapie wyszukiwania.

Wynik AI, który brzmi pewnie, ale nie ma oparcia w źródłach ani faktach. Halucynacje można ograniczyć, choć nie wyeliminować, przez opieranie odpowiedzi na wyszukanych źródłach, wymaganie cytowań, pozwolenie systemowi na przyznanie, że nie zna odpowiedzi, i mierzenie ich częstości w ewaluacji.

Odczytywanie, klasyfikowanie i wyodrębnianie danych z dokumentów, takich jak formularze, faktury, zaświadczenia i zeskanowane pisma, przez połączenie rozpoznawania tekstu, analizy układu i modeli językowych. Każda wyodrębniona wartość ma poziom pewności, a wartości poniżej progu trafiają do weryfikacji przez człowieka.

Praktyki, które utrzymują niezawodność systemów uczenia maszynowego i modeli językowych w produkcji: wersjonowanie modeli, promptów i danych, automatyczna ewaluacja, potoki wdrożeniowe oraz monitorowanie jakości, kosztów i opóźnień.

Zbiór danych zarządzany jak produkt: ma wskazanego właściciela, udokumentowany schemat, publikowane miary jakości, jasne zasady dostępu i uzgodnione terminy odświeżania, aby inne zespoły mogły z niego korzystać bez pytania, jak powstał.

Wyszukiwanie według znaczenia, a nie dokładnych słów. Tekst zamienia się na wektory liczbowe (embeddingi), a system znajduje fragmenty, których wektory są bliskie pytaniu. W praktyce łączy się je zwykle z wyszukiwaniem po słowach kluczowych, bo kody, nazwy i numery artykułów wymagają dokładnego dopasowania.

Mechanizmy kontroli wokół modelu językowego, które utrzymują jego użycie w uzgodnionych granicach: kontrole danych wejściowych i wyjściowych, ograniczenia tematyczne, maskowanie danych osobowych, sprawdzanie uprawnień przed wywołaniem narzędzia i kroki zatwierdzania przy działaniach o istotnych skutkach.

Podejście, w którym najpierw projektuje się i uzgadnia interfejs systemu, zwykle jako specyfikację OpenAPI lub AsyncAPI, a dopiero potem go implementuje. Inne systemy, partnerzy i frontendy integrują się wtedy przez udokumentowane, wersjonowane API zamiast przez bezpośredni dostęp do bazy danych.

Architektura, w której systemy publikują zdarzenia, czyli fakty takie jak „wniosek przyjęty” lub „odczyt licznika zweryfikowany”, do brokera, a inne systemy reagują na nie we własnym tempie. Rozdziela to systemy, więc jeden może się zmienić lub ulec awarii bez zatrzymywania pozostałych.

Usługi chmurowe, w których lokalizacja danych, obsługa usługi i właściwa dla niej jurysdykcja prawna pozostają pod kontrolą europejską lub krajową. Definicje się różnią: niektóre krajowe programy, na przykład francuski SecNumCloud, dodają wyraźne wymagania dotyczące ochrony przed prawem państw spoza UE.

Rodzina norm IEC (IEC 61970, IEC 61968 i IEC 62325), która opisuje sieci elektroenergetyczne, zasoby i komunikację rynkową w jednym wspólnym modelu danych. Operatorzy sieci korzystają z niej, aby systemy planowania, eksploatacji i rynku opisywały sieć w ten sam sposób.

Cyfrowa reprezentacja fizycznego zasobu, procesu lub sieci, aktualizowana danymi z rzeczywistego obiektu. Służy do monitorowania stanu, testowania zmian przed ich wprowadzeniem i planowania utrzymania. Model 3D bez bieżących danych nie jest bliźniakiem.

Otwarty standard danych dla modelowania informacji o budynku (BIM), publikowany przez buildingSMART i jako ISO 16739-1. Wersja IFC 4.3 obejmuje infrastrukturę: kolej, drogi, porty, drogi wodne i mosty, dzięki czemu dane o zasobach mogą przechodzić między projektowaniem, budową i eksploatacją bez przepisywania.

Przygotowane środowisko chmurowe, w którym struktura kont lub subskrypcji, tożsamość, sieć, polityki, logowanie i podstawowe zabezpieczenia są gotowe, zanim pojawi się pierwsze obciążenie. Przyspiesza każdy kolejny projekt i utrzymuje spójne zabezpieczenia.

Platforma w chmurze do budowania i uruchamiania integracji, z gotowymi konektorami, mapowaniem danych, orkiestracją i monitorowaniem w jednym miejscu. Przykładami są SAP Integration Suite i MuleSoft.

Wzorzec architektury w przemyśle, w którym centralny broker zdarzeń przechowuje bieżący stan zakładu, uporządkowany według lokalizacji, obszaru, linii i maszyny. Systemy publikują do niego dane i subskrybują je, zamiast łączyć się ze sobą jeden po drugim.

Czytelna maszynowo lista komponentów i zależności oprogramowania, zwykle w formacie SPDX lub CycloneDX. Pozwala szybko sprawdzić, czy nowo opublikowana podatność Państwa dotyczy. Akt o cyberodporności nazywa go „zestawieniem podstawowych materiałów do produkcji oprogramowania” i wymaga od producentów sporządzania go dla ich produktów.

Sposób stopniowej wymiany starszego systemu. Przed starym systemem umieszcza się fasadę, funkcje przenosi się pojedynczo do nowych usług za nią, a stary system wyłącza się, gdy nic już do niego nie trafia. Pozwala to uniknąć jednego, ryzykownego przełączenia.

Model bezpieczeństwa, w którym żadnemu użytkownikowi, urządzeniu ani usłudze nie ufa się z powodu ich położenia w sieci. Każde żądanie jest uwierzytelniane, autoryzowane i oceniane na podstawie tożsamości, stanu urządzenia i kontekstu, a dostęp ogranicza się do tego, czego wymaga zadanie.

Rozporządzenie UE, które ustanawia wymagania cyberbezpieczeństwa dla produktów z elementami cyfrowymi, sprzętu i oprogramowania, wprowadzanych na rynek UE. Producenci muszą obsługiwać podatności przez okres wsparcia i zgłaszać aktywnie wykorzystywane podatności od 11 września 2026 r.; główne obowiązki stosuje się od 11 grudnia 2027 r.

Rozporządzenie UE w sprawie sprawiedliwego dostępu do danych i ich wykorzystywania, stosowane od 12 września 2025 r. Daje użytkownikom produktów skomunikowanych dostęp do danych, które te produkty wytwarzają, ułatwia zmianę dostawcy usług chmurowych i usług przetwarzania danych oraz ogranicza nieuczciwe warunki umowne dotyczące udostępniania danych.

Rozporządzenie UE w sprawie transgranicznej interoperacyjności usług sektora publicznego. Instytucje publiczne muszą oceniać wpływ nowych lub zmienianych transeuropejskich cyfrowych usług publicznych na interoperacyjność i mogą udostępniać oraz ponownie wykorzystywać rozwiązania interoperacyjne przez wspólny portal.

Rozporządzenie UE w sprawie sztucznej inteligencji. Dzieli systemy AI według ryzyka: niektóre praktyki są zakazane, systemy wysokiego ryzyka muszą spełniać wymagania dotyczące danych, dokumentacji, nadzoru ze strony człowieka i dokładności, a niektóre systemy podlegają obowiązkom przejrzystości. Zakazy obowiązują od 2 lutego 2025 r., obowiązki przejrzystości od 2 sierpnia 2026 r., a obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III, po zmianie z 2026 r., od 2 grudnia 2027 r. W Polsce stosowanie aktu uzupełnia ustawa o systemach sztucznej inteligencji.

Dyrektywa UE w sprawie cyberbezpieczeństwa podmiotów kluczowych i ważnych w sektorach takich jak energetyka, transport, ochrona zdrowia, infrastruktura cyfrowa i administracja publiczna. Wymaga środków zarządzania ryzykiem, bezpieczeństwa łańcucha dostaw i zgłaszania incydentów: wczesnego ostrzeżenia w ciągu 24 godzin i zgłoszenia w ciągu 72 godzin. Stosuje się ją przez prawo krajowe; w Polsce wdraża ją ustawa o KSC, znowelizowana w 2026 r.

Dyrektywa UE w sprawie fizycznej i organizacyjnej odporności podmiotów krytycznych w jedenastu sektorach, w tym energetyce, transporcie, ochronie zdrowia, wodzie pitnej i infrastrukturze cyfrowej. Państwa członkowskie identyfikują swoje podmioty krytyczne do 17 lipca 2026 r.; podmioty te oceniają następnie ryzyka i wdrażają środki odporności.

Dyrektywa UE, która wymaga dostępności niektórych produktów i usług dla osób z niepełnosprawnościami, w tym handlu elektronicznego, bankowości detalicznej, e-booków oraz stron internetowych, aplikacji i biletów elektronicznych w transporcie pasażerskim. Stosuje się ją przez prawo krajowe od 28 czerwca 2025 r.; w Polsce przez Polski Akt o Dostępności.

Aplikacja portfela przewidziana w zmienionym rozporządzeniu eIDAS, w której można przechowywać dane tożsamości i poświadczenia, takie jak dyplomy czy uprawnienia, udostępniać tylko to, czego potrzebuje usługa, i podpisywać dokumenty. Każde państwo członkowskie musi udostępnić co najmniej jeden portfel, a wiele usług publicznych i prywatnych będzie musiało go akceptować.

Seria międzynarodowych norm dotyczących bezpieczeństwa systemów automatyki przemysłowej i sterowania. Dzieli zakład na strefy połączone kanałami (conduits), określa poziomy bezpieczeństwa i przypisuje obowiązki właścicielom zasobów, integratorom systemów i dostawcom produktów.

Międzynarodowa norma dotycząca systemów zarządzania bezpieczeństwem informacji. Organizacja z certyfikacją ma audytowany system identyfikowania ryzyk bezpieczeństwa, doboru zabezpieczeń i ich stałego doskonalenia. FromNine ma certyfikację ISO/IEC 27001.

Organ nadzoru rynku na podstawie aktu w sprawie sztucznej inteligencji, wskazany w ustawie z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003).

Centralny system Ministerstwa Finansów do wystawiania i odbierania faktur ustrukturyzowanych w obrocie B2B i B2G. Wystawianie faktur w KSeF jest obowiązkowe od 1 lutego 2026 r. dla podatników, których sprzedaż w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł, i od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych, a odbieranie faktur przez KSeF od 1 lutego 2026 r. Podatnicy ze sprzedażą dokumentowaną fakturami do 10 000 zł brutto miesięcznie mogą do końca 2026 r. wystawiać faktury poza KSeF.

Państwowa aplikacja tożsamości cyfrowej. Krajowy Węzeł Identyfikacji Elektronicznej (login.gov.pl) pozwala zalogować się do usług publicznych aplikacją mObywatel, przez bankowość elektroniczną, e-dowodem lub profilem zaufanym, dlatego usługi budowane dla administracji często korzystają z tego logowania.

Rozporządzenie UE (po angielsku GDPR) o przetwarzaniu danych osobowych, stosowane od 25 maja 2018 r. Określa zasady, takie jak ograniczenie celu i minimalizacja danych, prawa osób, których dane dotyczą, oraz obowiązki administratorów i podmiotów przetwarzających, w tym ocenę skutków przy przetwarzaniu wysokiego ryzyka. W Polsce organem nadzorczym jest Prezes UODO.

Rozporządzenie UE w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego, stosowane od 17 stycznia 2025 r. Obejmuje zarządzanie ryzykiem związanym z ICT, zgłaszanie incydentów, testy odporności i ryzyko ze strony zewnętrznych dostawców usług ICT, w tym wymagania umowne i rejestr informacji. W Polsce właściwym organem w rozumieniu art. 46 DORA jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).

Międzynarodowa sieć i zestaw specyfikacji do wymiany ustrukturyzowanych dokumentów biznesowych, takich jak faktury i zamówienia, przez certyfikowane punkty dostępowe. W Polsce podstawą fakturowania B2B jest KSeF, a nie Peppol. Zamawiający publiczni mają obowiązek odbierać ustrukturyzowane faktury elektroniczne przesłane przez Platformę Elektronicznego Fakturowania (PEF), która obsługuje także sieć Peppol.

Krajowa platforma elektronicznych zamówień publicznych, na której postępowania według Prawa zamówień publicznych prowadzone są elektronicznie.

Platforma, przez którą wykonawcy przesyłają ustrukturyzowane faktury elektroniczne zamawiającym publicznym. Zamawiający mają obowiązek odbierać faktury przesłane przez PEF, a dla wykonawcy wysyłka przez PEF jest dobrowolna. PEF obsługuje także sieć Peppol, a od 1 lutego 2026 r. KSeF i PEF są zintegrowane.

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731), polskie wdrożenie europejskiego aktu o dostępności. Stosuje się ją od 28 czerwca 2025 r. Głównym organem nadzoru rynku jest Prezes Zarządu PFRON, a mikroprzedsiębiorcy świadczący usługi są zwolnieni z jej wymagań.

Ustawa z dnia 11 września 2019 r., obowiązująca od 1 stycznia 2021 r., która reguluje udzielanie zamówień publicznych w Polsce. Zamawiający publikuje specyfikację warunków zamówienia (SWZ), a wykonawca odpowiada na jej wymagania. Sprawami zamówień publicznych zajmuje się Urząd Zamówień Publicznych (UZP).

System UE utworzony na podstawie rozporządzenia w sprawie jednolitego portalu cyfrowego, przez który organy publiczne wymieniają transgranicznie urzędowe dowody na wyraźny wniosek obywatela lub firmy, aby nie trzeba było dostarczać dokumentów, którymi administracja już dysponuje. Jego obowiązki stosuje się od 12 grudnia 2023 r.

Polska ustawa, znowelizowana w celu wdrożenia dyrektywy NIS2. Nowelizacja z dnia 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. i obejmuje podmioty kluczowe i podmioty ważne. Wykaz podmiotów uruchomiono 13 kwietnia 2026 r., samodzielna rejestracja trwała od 7 maja do 3 października 2026 r., a część podmiotów wpisał do wykazu z urzędu Minister Cyfryzacji.

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003), która uzupełnia stosowanie aktu w sprawie sztucznej inteligencji w Polsce. Obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r., a jej przepisy o kontroli, postępowaniu i karach stosuje się od 28 października 2026 r.

Wytyczne W3C dla dostępności treści internetowych, uporządkowane w kryteria sukcesu na poziomach A, AA i AAA. Poziom AA jest zwykłym celem w zamówieniach i przepisach; aktualna wersja to WCAG 2.2, a europejska norma EN 301 549 opiera się na tych wytycznych.