Γλωσσάρι
Οι όροι πίσω από την τεχνητή νοημοσύνη, το λογισμικό και το ψηφιακό δίκαιο της ΕΕ.
Σύντομοι, απλοί ορισμοί για λέξεις που συναντάτε στα έργα μας και σε αυτόν τον ιστότοπο, από την παραγωγή με ενισχυμένη ανάκτηση ως τη NIS2, μαζί με τους όρους της Κυπριακής Δημοκρατίας: CY Login, ΑΨΑ, ΚΕΠΕΥ, Κ.Δ.Π. Κάθε λήμμα παραπέμπει στη σελίδα με περισσότερη ανάλυση και, για τη νομοθεσία, στο επίσημο κείμενο.
Για ομάδες στην Κύπρο που δουλεύουν με περισσότερα κράτη μέλη, όπου ο ευρωπαϊκός όρος και ο κυπριακός, π.χ. «Οδηγία NIS2» και «Ν. 89(Ι)/2020», συχνά διαφέρουν.
54 όροι
Τεχνητή νοημοσύνη και δεδομένα
12 όροι
- Άνθρωπος στον κύκλο
Σχεδιασμός όπου ένας άνθρωπος εξετάζει, διορθώνει ή εγκρίνει το αποτέλεσμα της τεχνητής νοημοσύνης πριν αυτό εφαρμοστεί. Για τα συστήματα υψηλού κινδύνου, ο Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act) απαιτεί ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία από πρόσωπα με την επάρκεια και την εξουσία να παρέμβουν.
Γνωστό και ωςανθρώπινη έγκριση, ανθρώπινη εποπτεία, human in the loop
- Αξιολόγηση
Δοκιμή ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης με μέθοδο: ένα σύνολο αναφοράς από ερωτήσεις ή έγγραφα και συμφωνημένα κριτήρια, όπως ορθότητα, στήριξη στις πηγές, πληρότητα και άρνηση όταν η απάντηση δεν είναι γνωστή. Τρέχει πριν από την έναρξη λειτουργίας και ξανά με κάθε αλλαγή σε μοντέλο, οδηγίες ή δεδομένα.
Γνωστό και ωςevals
Στα έργα μαςΤο σύνολο ελέγχου και τα όρια αποδοχής τα συμφωνούμε μαζί σας πριν από την υλοποίηση, και σας δίνουμε τα αποτελέσματα των μετρήσεων.
Διαβάστε επίσηςΑνάπτυξη λύσεων ΤΝ
- Διανυσματική αναζήτηση
Η αναζήτηση εδώ ψάχνει νόημα, όχι ίδιες λέξεις: το κείμενο γίνεται αριθμητικά διανύσματα (embeddings) και επιστρέφονται τα αποσπάσματα με διανύσματα κοντινά σε αυτό της ερώτησης. Συνήθως πάει μαζί με κλασική αναζήτηση λέξεων, γιατί ονόματα, κωδικοί και αριθμοί νόμων, όπως «Ν. 125(Ι)/2018», χρειάζονται ακριβές ταίριασμα.
Γνωστό και ωςσημασιολογική αναζήτηση, embeddings
Διαβάστε επίσηςΕταιρική γνώση
- Δικλίδες ασφαλείας
Μηχανισμοί που κρατούν ένα γλωσσικό μοντέλο μέσα στα όρια που συμφωνήθηκαν: έλεγχοι σε ό,τι μπαίνει και ό,τι βγαίνει, θέματα εκτός ορίων, απόκρυψη προσωπικών δεδομένων, έλεγχος δικαιωμάτων πριν από κάθε κλήση εργαλείου, έγκριση για ενέργειες με συνέπειες.
Γνωστό και ωςguardrails
Διαβάστε επίσηςΠράκτορες ΤΝ και αυτοματοποίηση
- Ευφυής επεξεργασία εγγράφων (IDP)
Με αναγνώριση κειμένου, ανάλυση της διάταξης της σελίδας και γλωσσικά μοντέλα, το σύστημα διαβάζει έγγραφα όπως αιτήσεις, τιμολόγια, πιστοποιητικά ή σαρωμένες επιστολές, τα κατατάσσει και εξάγει από αυτά δεδομένα. Κάθε τιμή συνοδεύεται από βαθμό βεβαιότητας· κάτω από ένα όριο, την ελέγχει άνθρωπος.
Γνωστό και ωςεπεξεργασία εγγράφων με τεχνητή νοημοσύνη
Διαβάστε επίσηςΕπεξεργασία εγγράφων
- Μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM)
Νευρωνικό δίκτυο εκπαιδευμένο σε τεράστιο όγκο κειμένου ώστε να προβλέπει την επόμενη λέξη. Συντάσσει, συνοψίζει, ταξινομεί και εξάγει κείμενο σε πολλές γλώσσες, όμως δεν είναι βάση γεγονότων: αν δεν στηρίζεται στις δικές σας πηγές, μπορεί να δώσει απάντηση που ακούγεται σωστή και είναι λάθος.
Διαβάστε επίσηςΑνάπτυξη λύσεων ΤΝ
- Παραγωγή με ενισχυμένη ανάκτηση (RAG)
Το σύστημα ψάχνει πρώτα σε εγκεκριμένες πηγές, π.χ. εγκυκλίους, εσωτερικές διαδικασίες ή φακέλους, βρίσκει τα σχετικά αποσπάσματα, και μόνο από αυτά απαντά το γλωσσικό μοντέλο. Η απάντηση δείχνει έγγραφο και ενότητα, και τα δικαιώματα του χρήστη ελέγχονται τη στιγμή της ανάκτησης.
- Πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης
Λογισμικό που, με τη βοήθεια ενός γλωσσικού μοντέλου, σχεδιάζει και εκτελεί βήματα προς έναν στόχο: αναζητά μια εγγραφή, συμπληρώνει ένα έντυπο, καλεί ένα API. Κινείται μόνο μέσα στα δικαιώματα και στα εργαλεία που του δίνονται, και κάθε βήμα του μπορεί να καταγραφεί.
Στα έργα μαςΟ πράκτορας παίρνει μόνο τα δικαιώματα που του είναι απολύτως αναγκαία, και κάθε ενέργεια με συνέπειες περνά πρώτα από άνθρωπο.
- Προϊόν δεδομένων
Ένα σύνολο δεδομένων που αντιμετωπίζεται όπως ένα προϊόν. Έχει ονομαστικό υπεύθυνο, τεκμηριωμένο σχήμα, δημόσιους δείκτες ποιότητας, καθαρούς κανόνες πρόσβασης και γνωστό ρυθμό ανανέωσης· έτσι άλλες ομάδες το αξιοποιούν χωρίς να ρωτούν πώς χτίστηκε.
Διαβάστε επίσηςΔεδομένα και αναλυτική
- Ψευδαίσθηση
Απάντηση της τεχνητής νοημοσύνης που ακούγεται σίγουρη, αλλά δεν τη στηρίζουν ούτε οι πηγές ούτε τα γεγονότα. Δεν εξαφανίζεται, μειώνεται όμως: απαντήσεις μόνο από ανακτημένες πηγές, υποχρεωτικές παραπομπές, δυνατότητα του συστήματος να πει «δεν ξέρω» και μέτρηση της συχνότητας στην αξιολόγηση.
Γνωστό και ωςhallucination
- Data lakehouse
Τα δεδομένα μένουν, όπως σε μια λίμνη δεδομένων, σε φθηνή αποθήκευση αντικειμένων και σε ανοιχτές μορφές αρχείων και πινάκων, ενώ από πάνω προστίθενται όσα δίνει μια αποθήκη δεδομένων: συναλλαγές, σχήματα, έλεγχος πρόσβασης, SQL. Ανοιχτές μορφές πινάκων όπως τα Apache Iceberg και Delta Lake το κάνουν εφικτό.
Διαβάστε επίσηςΔεδομένα και αναλυτική
- MLOps και LLMOps
Ό,τι χρειάζεται για να μένουν αξιόπιστα σε παραγωγή τα συστήματα μηχανικής μάθησης και γλωσσικών μοντέλων: εκδόσεις για μοντέλα, οδηγίες και δεδομένα, αυτόματη αξιολόγηση, pipelines εγκατάστασης, παρακολούθηση ποιότητας, κόστους και χρόνου απόκρισης.
Διαβάστε επίσηςΑνάπτυξη λύσεων ΤΝCloud και μηχανική πλατφορμών
Αρχιτεκτονική και μηχανική
12 όροι
- Αρχιτεκτονική βάσει γεγονότων
Αρχιτεκτονική όπου τα συστήματα δημοσιεύουν γεγονότα, δηλ. πραγματικά συμβάντα όπως «παραλήφθηκε αίτηση» ή «επικυρώθηκε μέτρηση», σε έναν μεσολαβητή, και τα υπόλοιπα συστήματα αντιδρούν όταν τους βολεύει. Τα συστήματα αποσυνδέονται, οπότε ένα μπορεί να αλλάξει ή να πέσει χωρίς να σταματήσει τα άλλα.
Διαβάστε επίσηςΔιασυνδέσεις και APIΑρχιτεκτονική και συμβουλευτική
- Ενιαίος χώρος ονομάτων (UNS)
Στη μεταποίηση, ένας κεντρικός μεσολαβητής γεγονότων κρατά την τρέχουσα εικόνα της μονάδας, οργανωμένη ανά εγκατάσταση, χώρο, γραμμή και μηχάνημα. Κάθε σύστημα γράφει σε αυτόν και διαβάζει από αυτόν, αντί για συνδέσεις ένα προς ένα.
Διαβάστε επίσηςΜεταποίηση και βιομηχανία
- Κατάλογος στοιχείων λογισμικού (SBOM)
Κατάλογος, αναγνώσιμος από μηχανή, με τα στοιχεία και τις εξαρτήσεις ενός λογισμικού, συνήθως σε μορφή SPDX ή CycloneDX. Δείχνει γρήγορα αν σας αφορά μια ευπάθεια που μόλις δημοσιεύθηκε. Ο κανονισμός για την κυβερνοανθεκτικότητα ζητά από τους κατασκευαστές να τον συντάσσουν για τα προϊόντα τους.
Διαβάστε επίσηςΕπιχειρησιακό λογισμικό και SaaSΕμπιστοσύνη και συμμόρφωση
- Κυρίαρχο cloud
Cloud όπου τρία πράγματα μένουν υπό ευρωπαϊκό ή εθνικό έλεγχο: πού βρίσκονται τα δεδομένα, ποιος λειτουργεί την υπηρεσία και ποιο δίκαιο εφαρμόζεται. Ενιαίος ορισμός δεν υπάρχει· εθνικά σχήματα όπως το γαλλικό SecNumCloud ζητούν ρητή προστασία από δίκαιο τρίτων χωρών.
Διαβάστε επίσηςCloud και μηχανική πλατφορμώνΔημόσιος τομέας
- Μηδενική εμπιστοσύνη
Καμία εμπιστοσύνη λόγω θέσης στο δίκτυο, για κανέναν χρήστη, συσκευή ή υπηρεσία. Κάθε αίτημα ταυτοποιείται, εξουσιοδοτείται και κρίνεται με βάση ποιος το κάνει, σε τι κατάσταση είναι η συσκευή και ποιο είναι το πλαίσιο, και η πρόσβαση περιορίζεται σε όσα χρειάζεται η συγκεκριμένη εργασία.
Γνωστό και ωςzero trust
- Μοτίβο strangler fig
Τρόπος να αντικατασταθεί ένα παλαιό σύστημα σταδιακά. Μπροστά του μπαίνει μια πρόσοψη, οι λειτουργίες περνούν μία μία σε νέες υπηρεσίες πίσω από αυτήν, και το παλιό σύστημα αποσύρεται όταν πια δεν δρομολογείται τίποτα σε αυτό. Έτσι αποφεύγεται μια ενιαία, ριψοκίνδυνη μετάβαση.
Διαβάστε επίσηςΕκσυγχρονισμός παλαιών συστημάτων
- Πλατφόρμα διασύνδεσης ως υπηρεσία (iPaaS)
Υπηρεσία cloud για να στήνονται και να τρέχουν διασυνδέσεις, που συγκεντρώνει έτοιμους συνδέσμους, αντιστοίχιση δεδομένων, ενορχήστρωση και παρακολούθηση. Το SAP Integration Suite και το MuleSoft είναι τέτοιες πλατφόρμες.
Διαβάστε επίσηςΔιασυνδέσεις και API
- Ψηφιακό δίδυμο
Ψηφιακή αναπαράσταση ενός φυσικού παγίου, μιας διεργασίας ή ενός δικτύου, που μένει συγχρονισμένη με δεδομένα από τον πραγματικό κόσμο. Χρησιμεύει για παρακολούθηση της κατάστασης, δοκιμή αλλαγών πριν γίνουν και προγραμματισμό συντήρησης. Ένα τρισδιάστατο μοντέλο χωρίς ζωντανά δεδομένα δεν είναι δίδυμο.
Διαβάστε επίσηςΜεταποίηση και βιομηχανίαΜεταφορές και υποδομές
- API-first
Πρώτα σχεδιάζεται και συμφωνείται η διεπαφή ενός συστήματος, συνήθως ως προδιαγραφή OpenAPI ή AsyncAPI, και μετά γράφεται η υλοποίηση. Τα άλλα συστήματα, οι συνεργάτες και οι διεπαφές χρήστη συνδέονται μέσα από τεκμηριωμένα API με εκδόσεις, ποτέ απευθείας στη βάση δεδομένων.
Διαβάστε επίσηςΔιασυνδέσεις και API
- Common Information Model (CIM)
Πρότυπα της IEC (IEC 61970, IEC 61968 και IEC 62325) που περιγράφουν σε ένα κοινό μοντέλο δεδομένων τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τα πάγιά τους και την επικοινωνία της αγοράς. Έτσι ο σχεδιασμός, η λειτουργία και η αγορά βλέπουν το δίκτυο με την ίδια περιγραφή.
Διαβάστε επίσηςΕνέργεια και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας
- Industry Foundation Classes (IFC)
Ανοιχτό πρότυπο δεδομένων της buildingSMART για τη μοντελοποίηση πληροφοριών δόμησης (BIM), δημοσιευμένο και ως ISO 16739-1. Με την έκδοση IFC 4.3 καλύπτονται και έργα υποδομής, όπως δρόμοι και γέφυρες, ώστε τα στοιχεία ενός παγίου να περνούν από τη μελέτη στην κατασκευή και στη λειτουργία χωρίς επανακαταχώριση.
Διαβάστε επίσηςΜεταφορές και υποδομές
Επίσημη πηγήISO 16739-1:2024 (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Landing zone στο cloud
Προετοιμασμένο περιβάλλον cloud όπου δομή λογαριασμών ή συνδρομών, ταυτότητα, δικτύωση, πολιτικές, καταγραφή και βασικό επίπεδο ασφάλειας είναι στη θέση τους πριν φτάσει το πρώτο φορτίο εργασίας. Επιταχύνει κάθε επόμενο έργο και κρατά τους ελέγχους ενιαίους.
Διαβάστε επίσηςCloud και μηχανική πλατφορμών
Νομοθεσία και πρότυπα
30 όροι
- «Ψηφιακός Πολίτης»Όρος της Κύπρου
Η επίσημη κυβερνητική εφαρμογή για κινητές συσκευές που κρατά επίσημα έγγραφα σε ψηφιακή μορφή, ισότιμα με τα έντυπα για νόμιμη χρήση εντός της Δημοκρατίας. Για να τη χρησιμοποιήσει κανείς χρειάζεται ταυτοποιημένο προφίλ CY Login.
Διαβάστε επίσηςΔημόσιος τομέας
Επίσημη πηγή«Ψηφιακός Πολίτης» (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Αναθέτουσα αρχήΌρος της Κύπρου
Ο δημόσιος φορέας που προκηρύσσει και αναθέτει μια δημόσια σύμβαση. Στην Κύπρο οι διαδικασίες ακολουθούν τον Ν. 73(Ι)/2016, με τη Διεύθυνση Δημόσιων Συμβάσεων του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας, και κατά τον Ν. 89(Ι)/2019 οι αναθέτουσες αρχές παραλαμβάνουν ηλεκτρονικά τιμολόγια κατά EN 16931.
- Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας (ΑΨΑ)Όρος της Κύπρου
Η αρμόδια αρχή του Ν. 89(Ι)/2020 για την ασφάλεια δικτύων και συστημάτων πληροφοριών, όπως τροποποιήθηκε για την ενσωμάτωση της NIS2· σε αυτήν ανήκει και το εθνικό CSIRT. Οι βασικές και σημαντικές οντότητες την ενημερώνουν εντός έξι ωρών για σημαντικό περιστατικό και το κοινοποιούν εντός 72 ωρών.
- Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR)
Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679, σε εφαρμογή από τις 25 Μαΐου 2018, για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Ορίζει αρχές, όπως ο περιορισμός του σκοπού και η ελαχιστοποίηση, δικαιώματα για τα υποκείμενα των δεδομένων και υποχρεώσεις για υπευθύνους και εκτελούντες την επεξεργασία, ανάμεσά τους η εκτίμηση αντικτύπου όταν ο κίνδυνος είναι υψηλός. Ο κυπριακός Ν. 125(Ι)/2018 εφαρμόζει πρόνοιές του.
- Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ)Όρος της Κύπρου
Φορέας τοπικής αυτοδιοίκησης στο νέο πλαίσιο που ισχύει από το 2024, δίπλα στους Δήμους και τις Κοινότητες. Στα καθήκοντά του περιλαμβάνεται η αδειοδότηση της ανάπτυξης, με Διευθυντή Αδειοδότησης της Ανάπτυξης σε κάθε ΕΟΑ κατά τον Ν. 80(Ι)/2024.
Διαβάστε επίσηςΔημόσιος τομέαςΔιεκπεραίωση υποθέσεων
Επίσημη πηγήΝ. 80(Ι)/2024 (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (ΕΚΚ)Όρος της Κύπρου
Η εποπτική αρχή της κεφαλαιαγοράς στην Κύπρο και, κατά την Κ.Δ.Π. 252/2025, αρμόδια αρχή για τον DORA για τις οντότητες που εποπτεύει, μεταξύ άλλων τις ΚΕΠΕΥ και τις εταιρείες διαχείρισης. Οι οντότητες αυτές της αναφέρουν τα μείζονα συμβάντα που σχετίζονται με τις ΤΠΕ.
- Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού ΧαρακτήραΌρος της Κύπρου
Η εποπτική αρχή για τον GDPR στην Κυπριακή Δημοκρατία, κατά το άρθρο 19 του Ν. 125(Ι)/2018. Παρακολουθεί την εφαρμογή του Κανονισμού και του νόμου, και σε αυτήν μπορεί να υποβάλει καταγγελία το υποκείμενο των δεδομένων.
Διαβάστε επίσηςΠολιτική απορρήτου
Επίσημη πηγήΝ. 125(Ι)/2018, άρθρο 19 (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα (EAA)
Οδηγία (ΕΕ) 2019/882: ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες πρέπει να μπορούν να τα χρησιμοποιούν και άτομα με αναπηρία. Στη λίστα είναι, για παράδειγμα, το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι τραπεζικές υπηρεσίες για καταναλωτές, τα ηλεκτρονικά βιβλία, καθώς και ιστότοποι, εφαρμογές και ηλεκτρονικά εισιτήρια επιβατικών μεταφορών. Οι υποχρεώσεις ισχύουν από τις 28 Ιουνίου 2025 μέσω εθνικών νόμων, στην Κύπρο μέσω του Ν. 57(Ι)/2024, με αρμόδιο τον Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας.
- Ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας (EUDI Wallet)
Εφαρμογή του αναθεωρημένου κανονισμού eIDAS, στην οποία ο καθένας φυλάει τα στοιχεία ταυτότητάς του και βεβαιώσεις, όπως πτυχία ή άδειες, δείχνει σε μια υπηρεσία μόνο όσα της χρειάζονται και υπογράφει έγγραφα. Κάθε κράτος μέλος οφείλει να διαθέσει τουλάχιστον ένα πορτοφόλι, και πολλές δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες θα υποχρεωθούν να το δέχονται.
- Ηλεκτρονική Ταυτότητα (eID)Όρος της Κύπρου
Η εθνική ηλεκτρονική ταυτότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, καταχωρισμένη ως IDMe.cy και εγκεκριμένη σε υψηλό επίπεδο διασφάλισης κατά τον κανονισμό eIDAS. Χρησιμεύει για ταυτοποίηση σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες, αρχικά στα κυβερνητικά συστήματα μέσω CY Login, και για ηλεκτρονική υπογραφή με την ίδια νομική ισχύ με την ιδιόχειρη.
Γνωστό και ωςIDMe.cy
Διαβάστε επίσηςΔημόσιος τομέας
Επίσημη πηγήΗλεκτρονική Ταυτότητα (eID) (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Κ.Δ.Π.Όρος της Κύπρου
Κανονιστική Διοικητική Πράξη: πράξη που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και συμπληρώνει ή εφαρμόζει έναν νόμο. Παράδειγμα είναι η Κ.Δ.Π. 252/2025, με την οποία ορίστηκαν οι αρμόδιες αρχές για τον DORA.
Γνωστό και ωςΚανονιστική Διοικητική Πράξη
- Κανονισμός για τα δεδομένα (Data Act)
Κανονισμός (ΕΕ) 2023/2854, σε εφαρμογή από τις 12 Σεπτεμβρίου 2025, για δίκαιη πρόσβαση στα δεδομένα και δίκαιη χρήση τους. Όποιος χρησιμοποιεί ένα συνδεδεμένο προϊόν αποκτά πρόσβαση στα δεδομένα που παράγει, η μετάβαση από έναν πάροχο cloud ή υπηρεσιών επεξεργασίας δεδομένων σε άλλον γίνεται ευκολότερη, και οι καταχρηστικοί όροι για την ανταλλαγή δεδομένων περιορίζονται.
- Κανονισμός για τη διαλειτουργική Ευρώπη
Κανονισμός (ΕΕ) 2024/903 για τη διαλειτουργικότητα των δημόσιων υπηρεσιών πέρα από τα σύνορα. Όταν ένας δημόσιος φορέας δημιουργεί ή αλλάζει μια διευρωπαϊκή ψηφιακή δημόσια υπηρεσία, εκτιμά τον αντίκτυπο στη διαλειτουργικότητα· λύσεις διαλειτουργικότητας μπορούν να μοιράζονται και να ξαναχρησιμοποιούνται μέσω κοινής πύλης.
- Κανονισμός για την κυβερνοανθεκτικότητα (CRA)
Κανονισμός (ΕΕ) 2024/2847 με απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας για κάθε προϊόν με ψηφιακά στοιχεία, υλικό ή λογισμικό, που κυκλοφορεί στην αγορά της ΕΕ. Ο κατασκευαστής διαχειρίζεται τις ευπάθειες σε όλη την περίοδο υποστήριξης, αναφέρει από τις 11 Σεπτεμβρίου 2026 όσες γίνονται αντικείμενο ενεργής εκμετάλλευσης, και από τις 11 Δεκεμβρίου 2027 ισχύει ο κύριος όγκος των υποχρεώσεων.
- Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act)
Θεσπίστηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 και ταξινομεί την τεχνητή νοημοσύνη ανά επίπεδο κινδύνου. Κάποιες πρακτικές απαγορεύονται· για τα συστήματα υψηλού κινδύνου υπάρχουν απαιτήσεις για δεδομένα, τεκμηρίωση, ανθρώπινη εποπτεία και ακρίβεια· άλλα συστήματα έχουν μόνο υποχρεώσεις διαφάνειας. Ημερομηνίες: απαγορεύσεις από 2 Φεβρουαρίου 2025, διαφάνεια από 2 Αυγούστου 2026, Παράρτημα III από 2 Δεκεμβρίου 2027 μετά την τροποποίηση του 2026. Για την Κυπριακή Δημοκρατία, ο εθνικός ορισμός των αρχών δεν είχε οριστικοποιηθεί το φθινόπωρο του 2026.
- Κανονισμός για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα (DORA)
Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2554, σε εφαρμογή από τις 17 Ιανουαρίου 2025, για το πώς ο χρηματοοικονομικός τομέας αντέχει σε ψηφιακές διαταραχές. Ρυθμίζει τη διαχείριση κινδύνων ΤΠΕ, τις αναφορές περιστατικών, τις δοκιμές ανθεκτικότητας και τη σχέση με τρίτους παρόχους υπηρεσιών ΤΠΕ, με ρήτρες στις συμβάσεις και μητρώο πληροφοριών. Τις αρμόδιες αρχές στην Κύπρο τις ορίζει η Κ.Δ.Π. 252/2025.
- Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ)Όρος της Κύπρου
Κατά την Κ.Δ.Π. 252/2025, αρμόδια αρχή για τον DORA για τα πιστωτικά ιδρύματα που δεν εποπτεύει απευθείας η ΕΚΤ, για τα ιδρύματα πληρωμών, τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος και τους παρόχους υπηρεσιών πληροφοριών λογαριασμού.
- ΚΕΠΕΥΌρος της Κύπρου
Κυπριακή Επιχείρηση Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών: επιχείρηση επενδύσεων με άδεια και εποπτεία από την ΕΚΚ. Ως χρηματοοικονομική οντότητα εμπίπτει στον DORA, με μητρώο πληροφοριών για τους τρίτους παρόχους υπηρεσιών ΤΠΕ και αναφορά μειζόνων συμβάντων στην ΕΚΚ.
Γνωστό και ωςΚυπριακή Επιχείρηση Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών
- Ν. 125(Ι)/2018Όρος της Κύπρου
Ο περί της Προστασίας των Φυσικών Προσώπων Έναντι της Επεξεργασίας των Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και της Ελεύθερης Κυκλοφορίας των Δεδομένων αυτών Νόμος του 2018, που εφαρμόζει πρόνοιες του GDPR στην Κύπρο και ορίζει τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα ως εποπτική αρχή.
Γνωστό και ωςεφαρμοστικός νόμος του GDPR
Διαβάστε επίσηςΠολιτική απορρήτου
Επίσημη πηγήΝ. 125(Ι)/2018 (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Ν. 89(Ι)/2019Όρος της Κύπρου
Ο περί της Έκδοσης Ηλεκτρονικών Τιμολογίων στο Πλαίσιο των Δημόσιων Συμβάσεων Νόμος του 2019, που ενσωματώνει την Οδηγία 2014/55/ΕΕ. Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς παραλαμβάνουν και επεξεργάζονται ηλεκτρονικά τιμολόγια σύμφωνα με το EN 16931· ο νόμος δεν επιβάλλει υποχρέωση στους προμηθευτές. Προσοχή: ίδιος αριθμός με τον νόμο για την ασφάλεια δικτύων, άλλο έτος.
Γνωστό και ωςηλεκτρονικά τιμολόγια στις δημόσιες συμβάσεις
- Ν. 89(Ι)/2020Όρος της Κύπρου
Ο περί Ασφάλειας Δικτύων και Συστημάτων Πληροφοριών Νόμος του 2020, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 60(Ι)/2025, που ενσωματώνει την Οδηγία NIS2 στο δίκαιο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το άρθρο 35Β(4) ζητά ενημέρωση της ΑΨΑ εντός έξι ωρών και κοινοποίηση εντός 72 ωρών από τη στιγμή που η οντότητα λαμβάνει γνώση σημαντικού περιστατικού.
Γνωστό και ωςο περί Ασφάλειας Δικτύων και Συστημάτων Πληροφοριών Νόμος
- Οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων (CER)
Οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων, φυσική και οργανωτική, σε έντεκα τομείς, όπως ενέργεια, μεταφορές, υγεία, πόσιμο νερό και ψηφιακές υποδομές. Κάθε κράτος μέλος προσδιορίζει τις κρίσιμες οντότητές του έως τις 17 Ιουλίου 2026· αυτές κάνουν μετά εκτίμηση κινδύνων και παίρνουν μέτρα.
- Οδηγίες για την προσβασιμότητα του περιεχομένου του ιστού (WCAG)
Κατευθυντήριες γραμμές του W3C για προσβάσιμο περιεχόμενο στον ιστό, με κριτήρια επιτυχίας σε τρία επίπεδα, A, AA και AAA. Στους διαγωνισμούς και στη νομοθεσία ο στόχος είναι συνήθως το AA. Η πιο πρόσφατη έκδοση είναι η WCAG 2.2· το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 301 549, που αφορά και τους ιστότοπους του δημόσιου τομέα κατά τον κυπριακό Ν. 50(Ι)/2019, στηρίζεται σε αυτές.
- Σύστημα eProcurement (e-PPS)Όρος της Κύπρου
Η ασφαλής, διαλειτουργική διαδικτυακή εφαρμογή της Κυπριακής Δημοκρατίας για τις ηλεκτρονικές διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων. Οι οικονομικοί φορείς εγγράφονται σε αυτήν για να λάβουν μέρος σε διαγωνισμούς των αναθετουσών αρχών.
Διαβάστε επίσηςΔημόσιος τομέας
Επίσημη πηγήΣύστημα eProcurement (e-PPS) (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Τεχνικό σύστημα «μόνον άπαξ» (OOTS)
Το σύστημα της ΕΕ, βάσει του κανονισμού για την ενιαία ψηφιακή θύρα, μέσω του οποίου οι δημόσιες αρχές ανταλλάσσουν επίσημα αποδεικτικά πέρα από τα σύνορα, με ρητό αίτημα του πολίτη ή της επιχείρησης, ώστε κανείς να μη χρειάζεται να προσκομίζει έγγραφα που το Δημόσιο ήδη έχει. Οι υποχρεώσεις του ισχύουν από τις 12 Δεκεμβρίου 2023.
- CY LoginΌρος της Κύπρου
Ο κοινός μηχανισμός πρόσβασης σε κρατικά συστήματα και υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας, που χρησιμοποιείται μαζί με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα (eID).
Στα έργα μαςΣε μια πύλη αιτήσεων, ο αιτητής συνδέεται με το CY Login αντί να ανοίξει νέο λογαριασμό.
Διαβάστε επίσηςΔημόσιος τομέαςΔιασυνδέσεις και API
Επίσημη πηγήΨηφιακός Πολίτης και CY Login (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- IEC 62443
Σειρά διεθνών προτύπων για την προστασία των συστημάτων βιομηχανικού αυτοματισμού και ελέγχου. Η εγκατάσταση χωρίζεται σε ζώνες με αγωγούς ανάμεσά τους, κάθε ζώνη έχει επίπεδο ασφάλειας, και οι ευθύνες μοιράζονται σε ιδιοκτήτη, ενοποιητή συστημάτων και προμηθευτή προϊόντων.
Διαβάστε επίσηςΜεταποίηση και βιομηχανίαΕνέργεια και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας
Επίσημη πηγήΣειρά IEC 62443 (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- ISO/IEC 27001
Πρότυπο για συστήματα διαχείρισης ασφάλειας πληροφοριών. Με την πιστοποίηση, ένας οργανισμός δείχνει ότι διαθέτει ελεγμένο σύστημα για να εντοπίζει κινδύνους ασφάλειας, να διαλέγει μέτρα και να τα βελτιώνει. Η FromNine έχει πιστοποίηση ISO/IEC 27001.
Διαβάστε επίσηςΕμπιστοσύνη και συμμόρφωση
Επίσημη πηγήISO/IEC 27001:2022 (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- NIS2
Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 για την κυβερνοασφάλεια. Αφορά βασικές και σημαντικές οντότητες, μεταξύ άλλων στην ενέργεια, στις μεταφορές, στην υγεία, στις ψηφιακές υποδομές και στη δημόσια διοίκηση, και ζητά διαχείριση κινδύνων, ασφάλεια της αλυσίδας εφοδιασμού και αναφορά περιστατικών. Το κείμενο της Οδηγίας προβλέπει έγκαιρη προειδοποίηση σε 24 ώρες και κοινοποίηση σε 72· ο κυπριακός Ν. 89(Ι)/2020, όπως τροποποιήθηκε, φέρνει την πρώτη ενημέρωση προς την ΑΨΑ στις έξι ώρες.
- Peppol
Διεθνές δίκτυο, με κοινές προδιαγραφές, όπου δομημένα επιχειρησιακά έγγραφα, π.χ. τιμολόγια και παραγγελίες, ανταλλάσσονται μέσω πιστοποιημένων σημείων πρόσβασης. Στην Κύπρο ο Ν. 89(Ι)/2019 υποχρεώνει τις αναθέτουσες αρχές να παραλαμβάνουν και να επεξεργάζονται ηλεκτρονικά τιμολόγια κατά το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 16931, χωρίς να επιβάλλει υποχρέωση στους προμηθευτές.
Κύπρος
Ευρωπαϊκοί όροι, κυπριακή πρακτική
Οι περισσότεροι όροι εδώ ορίζονται σε επίπεδο ΕΕ, όμως η εφαρμογή τους διαφέρει από χώρα σε χώρα. Στην Κυπριακή Δημοκρατία η NIS2 εφαρμόζεται μέσω του Ν. 89(Ι)/2020 με αρμόδια την ΑΨΑ, η Ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα μέσω του Ν. 57(Ι)/2024, και οι κανονιστικές πράξεις εκδίδονται ως Κ.Δ.Π. Γι’ αυτό το γλωσσάρι περιέχει και κυπριακούς όρους, από το CY Login και το e-PPS ως τις ΚΕΠΕΥ, με την ένδειξη «Όρος της Κύπρου».
- Νόμος NIS2 της Κύπρου (Ν. 89(Ι)/2020)Ο περί Ασφάλειας Δικτύων και Συστημάτων Πληροφοριών Νόμος του 2020 (Ν. 89(Ι)/2020), όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 60(Ι)/2025, που ενσωματώνει την Οδηγία NIS 2· αρμόδια αρχή η Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας (ΑΨΑ) (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Νόμος για την προσβασιμότητα προϊόντων και υπηρεσιώνΟ περί της Προσβασιμότητας Προϊόντων και Υπηρεσιών Νόμος του 2024 (Ν. 57(Ι)/2024), που ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
- Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act)Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη) (ανοίγει εξωτερικό ιστότοπο)
Χρειάζεστε έναν όρο εξηγημένο στο δικό σας πλαίσιο;
Οι ορισμοί φτάνουν ως ένα σημείο. Πείτε μας ποιος κανόνας ή ποιο ζήτημα αρχιτεκτονικής σας απασχολεί, για παράδειγμα η ενημέρωση της ΑΨΑ εντός έξι ωρών, και θα σας πούμε τι σημαίνει για τα συστήματά σας.